Zonder Vinokoerov zou Nibali niet in de gele trui rijden

De directeur en ploegleider hebben een dubieus verleden, maar Astana is met kopman Nibali op weg naar Tourwinst.

Wat ongemakkelijk poseren ze op mooie plekjes in de hoofdstad Astana, de machthebbers van de internationale wielerunie UCI en de republiek Kazachstan. IOC-erelid en UCI-erevoorzitter Hein Verbruggen, samen met de vicepresident en de minister van Sport. En Aleksandr Vinokoerov, het dan geschorste boegbeeld van het Aziatische wielrennen. Knip, foto. Niet voor de wereldpers, hooguit voor het privéarchief van Rini Wagtmans, oud-wielrenner en honorair consul van de oliestaat. Maar had Vincenzo Nibali nu in de gele trui kunnen rijden zonder deze geheime bijeenkomst in december 2008?

Wielerploeg Astana domineert de Tour. Met de Italiaanse kopman Nibali, renners uit zes verschillende landen en een conglomeraat van een aantal Kazachstaanse bedrijven als puissant rijke sponsor – de nationale hoofdstad als naamgever. Ploegleider is de Italiaan Giuseppe Martinelli, die in het tijdperk van het verboden wondermiddel epo ook de vorige Italiaanse Tourwinnaar, Marco Pantani, begeleidde. Baas van het spul heet Aleksandr Vinokoerov, een van de meest omstreden figuren in het profpeloton. Maar zonder Vino geen geel.

Hoelang lijkt het geleden dat de Kazach ook in West-Europa gold als een populaire renner. Dapper duelleren met Lance Armstrong en zijn vriend Jan Ullrich. Af en toe winnen in een klassieker of bergrit. „Een arbeider op de fiets”, typeerde Walter Godefroot, toen zijn ploegleider bij het Duitse T-Mobile, hem in 2004. „Altijd blijven werken, altijd blijven aanvallen. Tot hij erbij neervalt.”

Zeker na het overlijden van zijn vriend Andrej Kivilev, na een val in Parijs-Nice 2003, draagt Vino in zijn eentje het zich snel ontwikkelende wielrennen in eigen land en daarbuiten. Hij heeft connecties tot aan president Noersoeltan Nazarbajev toe en is officier in het leger. „Vinokoerov is voor Kazachstan en Azië wat Johan Cruijff is voor Nederland en Europa”, vergeleek toenmalig vertrouwensman Wagtmans in 2009. Ziedaar het belang voor de UCI, dat internationalisering van de sport als hoofddoelstelling van beleid heeft. Vino als het boegbeeld van een nieuw wielercontinent, met rijke sponsors bovendien.

Astana ontstaat in 2006 als een aantal Kazachstaanse bedrijven de sponsoring overneemt van het Spaanse Liberty Seguros, nadat die ploeg betrokken blijkt bij het Spaanse bloeddopingschandaal Operaçion Puerto. Een jaar later wordt Vino in de Tour betrapt op bloedtransfusie. Zijn ploeg moet naar huis, Vinokoerov wordt geschorst. In 2009 is het de ploeg waarin Lance Armstrong zijn comeback maakt en Alberto Contador de Tour wint. Dat doet hij een jaar later nog eens, maar deze keer wordt zijn zege hem ontnomen wegens een minieme hoeveelheid van het verboden middel clenbuterol.

Omkoping

Vino wint in de nadagen van zijn carrière nog Luik-Bastenaken-Luik en de olympische wegwedstrijd in Londen. Aan beide overwinningen kleeft de lucht van omkoping.

In 2013 krijgt Vino, tot afschuw van velen in de wielerwereld, direct een belangrijke rol krijgt in het management. De nieuwe kopman Nibali wint de Giro. Maar Vino blijft de baas. Presteert Nibali matig in de aanloop naar de Tour? Vino stuurt hem een boze brief. „Werken voor je geld!”

Vino vertoont zich in deze Tour nu en dan bij de ploegbus van Astana. Een journalist die hem wat wil vragen, negeert hij – hij kijkt strak langs hem heen en loopt naar een groep mannen, die hij omhelst. Intussen houdt de persvoorlichter van Astana, de Amerikaanse oud-coureur Chris Baldwin, de pers op afstand.

Eén opvallende uitspraak heeft Vino deze Tour op zijn naam staan: dat de gele trui voor de Fransman Tony Gallopin (Lotto) op de Franse feestdag 14 juli een „cadeautje voor Frankrijk” was. Een dag later heroverde Nibali de leiderstrui. Zeker na het uitvallen van concurrenten Contador en Chris Froome koerst Nibali onbedreigd af op de Tourzege. Komt Vino’s droom toch nog uit: de Tour winnen voor Kazachstan.