Waar gaat deze trein naartoe?

Het beeld van dit weekend: dekoeltrein vol lijken die maar niet vertrekt. De situatie in het rampgebied is gecompliceerd.

Een trein vol lijken, wachtend op een onbekend tijdstip om te vertrekken naar een onduidelijke locatie. Dat beeld, uit het station van Torez nabij de plek van de ramp, vatte gisteren de chaos en absurditeit samen van de hele periode die voorbijging sinds MH17 neerstortte.

„Extreem gecompliceerd”, zo beschreef de Oekraïense contraspionage-chef Vitaly Nayda op zaterdag de situatie in het rampgebied. Nayda en andere vertegenwoordigers van de regering liepen het perscentrum in Hotel Oekraïne, boven de Maidan in Kiev, gehaast in en uit. Vaker wel dan niet lieten ze de tientallen opeengepakte journalisten gefrustreerd achter. Uren en dagen gingen voorbij zonder uitsluitsel over wat er precies zou gebeuren met de stoffelijke resten van de slachtoffers.

Ondertussen onttakelden de lijken op de rampplek alsmaar verder, tot er zaterdag eindelijk een groot aantal richting een trein met koelwagons werden gebracht, gestuurd door de Oekraïense regering. De overheid wil die lichamen uiteindelijk in Charkov krijgen, een stad onder overheidscontrole op ongeveer 300 kilometer van de plek van de ramp. In die stad wordt, onder leiding van Nederland, ook een coördinatiecentrum ingericht dat alle hulpverlening afstemt.

Of de trein daadwerkelijk richting Charkov vertrekt is op het moment van schrijven onzeker. Rebellenleider Borodai verklaarde eerder dat de trein zou blijven waar hij was, tot de internationale experts arriveren.

Evenmin is er duidelijkheid over het aantal en wat er met de 38 lichamen is gebeurd die volgens de overheid naar Donetsk zijn gebracht. Door de controle van de separatisten over het rampgebied is de Oekraïense overheid niet in staat om de regie in handen te nemen. Volgens rebellenleider Borodai zijn voorwerpen – „wellicht de zwarte dozen” – inmiddels in zijn bezit. Hij wil ze overhandigen aan internationale luchtvaartexperts.

De oorlog gaat door

De aanvankelijk moeilijke omstandigheden waarin medewerkers van de organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) die zich ter plekke bevonden moesten werken, verbeterden gedurende het weekend. Berichten over de manier waarop er met lijken gezeuld werd, wekten intussen wel verontwaardiging bij minister van Buitenlandse Zaken Timmermans. „Ik ben diep geschokt door de beelden die ik vandaag weer heb gezien over wat er kennelijk door separatisten ter plekke wordt gedaan”, verklaarde hij in een haastig bijeengeroepen persbijeenkomst op de Nederlandse ambassade in Kiev. Ook de Oekraïense defensieminister Pavlo Klimkin zei de gedachte aan het rondslepen van lichamen „ontzettend” te vinden. „Na de ramp kon ik de hele nacht niet slapen.”

Maar tegelijk bedreef de Oekraïense regering ook politiek. President Petro Porosjenko spoorde de Verenigde Naties aan om de separatistengroepen als terroristische bewegingen te brandmerken. Contraspionage-officier Nayda zei zaterdag over bewijs te beschikken dat de Boek-lanceerinstallaties uit Rusland kwamen en weer terug de Russische grens over getrokken zijn. Ondertussen gaat de oorlog in Oost-Oekraïne ook gewoon door. Onder meer in en rond Donetsk en Loehansk werd er dit het weekend gevochten.