Column

Nedcar goudmijntje voor verlosser VDL

Retteketet, Nedcar gered. De toeters en de slingers voor de officiële opening van de vernieuwde Nedcar-fabriek in Born zijn opgeborgen. Tijd om de balans op te maken. De geschiedenis van Nedcar in een notendop: autofabriek (1968) uit de Daf-familie waar werkloze mijnwerkers aan de slag konden en die onder achtereenvolgende eigenaren en ondanks staatsbemoeienis synoniem was voor overlevingsstrijd. Eind 2012 zou het doek vallen.

Opeens was daar het VDL-industrieconcern, aangevoerd door ondernemer Wim van der Leegte. „Toen ik op het nieuws hoorde dat Nedcar ging sluiten, maakte dat indruk”, zei Van der Leegte vorig jaar tegen Forum, het blad van werkgeversorganisatie VNO-NCW. „’s Nachts kon ik de slaap niet vatten en heb ik een sms gestuurd naar de directeur.” Die directeur zei dat BMW hem had verteld dat Nedcar te redden was, mits er een goeie aandeelhouder kwam. „Dat mocht geen Aziatisch bedrijf, hedgefund of investeerder zijn. Het moest een degelijk bedrijf zijn.”

Hij hoefde niet verder te zoeken. VDL was de verlosser. BMW ging in Born Mini’s bouwen.

De banen van 1.500 Nedcar-werkers zijn behouden. Het personeelsbestand is nu 2.200. VDL zoekt er nog meer.

Bij het opmaken van de balans staan twee onderwerpen centraal: de staatssteun en het gewin voor VDL.

De rijksoverheid en de provincie Limburg bedreven bij de redding van Nedcar industriepolitiek. Zij staan samen garant voor leningen ter waarde van 50 miljoen euro, maar steunden de omschakeling van de fabriek ook met 6,5 miljoen euro investeringsbijdrage.

Daar had de Europese Commissie, die staatssteun moet beoordelen op concurrentievervalsing, geen enkele moeite mee. Het hielp dat hier sprake is van steun aan een zogeheten achtergebleven regio (hoge werkloosheid).

Dus, regering en parlement... goed voorbeeld doet goed volgen. Er mag meer met staatssteun dan u denkt. Stimulering van groene energie, bijvoorbeeld? Om een Nederlandse topambtenaar bij de Europese Commissie, Gert Jan Koopman, te citeren uit een interview in Forum:„Nederland kijkt vooral naar wat niet mag, terwijl wij hier ook heel goed weten wat allemaal wel mag en nuttig is.”

Het tweede onderwerp is het voordeel van VDL. Uit de jaarrekening van het industrieconglomeraat over 2012 bleek al wat voor prachtige overname Nedcar was. VDL kocht de fabriek eind 2012 voor 1 euro, maar kon het bedrijf gegeven de orderstroom van BMW in zijn boeken zetten als volwaardige dochter. Zo werd die ene euro opeens 176 miljoen euro, een voordeel dat aan het eigen vermogen van VDL kon worden toegevoegd. Die 176 miljoen was driemaal de nettowinst van VDL.

En ook over 2013 plukt VDL (83 werkmaatschappijen, 1,6 miljard euro omzet, ruim 9.200 werknemers) een voordeeltje, zo blijkt uit de meest recente jaarrekening.

De nettowinst van 89 miljoen euro is de op een na hoogste uit de historie. De winst is zo hoog vanwege een fiscale meevaller. „De belastingdruk in 2013 was lager, vanwege het voorziene fiscale verlies bij VDL Nedcar.” Niet alleen een feitelijk verlies heeft fiscale consequenties, ook een voorzien tekort. Intrigerend.

Zonder de inzet van toenmalig minister Maxime Verhagen (Economische Zaken, CDA), nu adviseur van VDL, was de overname in 2012 niet geslaagd. De staatssteun hielp. Iedereen een winnaar. De overheid had echter als beloning voor de steun en het risico een winstrecht moeten bedingen.