En wederom staat de Europese Unie langs de zijlijn

De EU ruziet en verspilt tijd aan interne coördinatie. En dat terwijl de wereld brandt, kritiseert Karel Lannoo.

Terwijl de EU ruziet over postjes, onder meer voor een minister van Buitenlandse Zaken, staan onze nabuurlanden in brand, en is een Europese reactie onbestaand. Een vliegtuig wordt neergehaald boven een conflictzone, en Europa is niet in staat een directe interventie-unit te sturen om de oorzaak van de ramp vast te stellen, en de slachtoffers op te baren.

Met het nieuwe verdrag van Lissabon werd gesteld dat de EU haar strategische belangen in de nabuurlanden moet kunnen verdedigen, waarvoor de functie van de Hoge Vertegenwoordiger werd gecreëerd. Maar vijf jaar later zijn we nog steeds niet in staat om, zelfs na een aanslag van formaat, in te zien dat het hier om een gevaarlijk conflict gaat tussen Europa en Rusland, dat hier de veiligheid en stabiliteit van ons continent in het gedrang is. Het is wachten – eerst op de Organisatie voor Samenwerking en Veiligheid in Europa (OVSE), een instelling waar trouwens ook Rusland deel van uitmaakt, om 24 uren na de ramp een missie te sturen, en op de inlichtingendiensten van de VS, om bij monde van president Obama te horen dat het gaat om een terroristische daad. De EU zelf was daar blijkbaar niet toe in staat.

Ondertussen blijft de ramp een ‘tragedie’. Het betreft vooral bepaalde EU-landen, één in het bijzonder – Nederland – niet andere, terwijl de oorzaak een Europees conflict is. Dezer dagen zouden alle vlaggen in heel Europa halfstok moeten hangen, niet enkel in Nederland. Ondertussen wordt nutteloze tijd verspild aan interne coördinatie, terwijl de rebellen in Oost-Oekraïne de tijd hadden om sporen uit te wissen, en de zwarte doos onvindbaar te laten worden. Na het internationale reputatieverlies met de financiële crisis, moddert Europa maar door, en blijken we nog steeds niet de lessen te hebben getrokken.

In de Gazastrook is ook een massamoord aan de gang, terwijl Europa onzichtbaar is. Alle ogen blijven gericht op de VS, om Israël tot bedaren te brengen, terwijl ook de EU haar een rol moet opnemen, precies omwille van haar veel neutralere positie. Maar ze doet het niet, en verkiest haar tijd te verliezen in troonsdisputen, terwijl haar invloed aan de grenzen van het koninkrijk zienderogen achteruit gaat. Wij Europeanen moeten er ons van bewust zijn dat dergelijke conflicten, en het betreurenswaardige onvermogen om er tegen op te treden zoals thans pijnlijk aan het licht kwam, de autoriteit van de EU aantasten en ondergraven. Dit betekent als de EU als eenheid geen macht kan uitstralen, zij die ook zal verliezen, en uit elkaar zal vallen, ten prooi aan andere sterkere, maar minder Europese constellaties. In beide gevallen kan de EU beter optreden dan de lidstaten, voor beide gevallen bestaan de structuren, personen, maar de EU blijft aan de zijlijn staan. Jonathan Holslag merkte op dat de vliegtuigcrash Europa’s 9/11 is. Qua feit is het gelijkaardig, qua reactie (nog) helemaal niet.