‘Een op vijf Nederlanders ziek op vakantie’

Stond 9 juli in een nieuwsbericht van persbureaus Novum en ANP

illustratie robin héman

De aanleiding

Een op de vijf Nederlanders werd vorig jaar ziek tijdens zijn of haar vakantie in het buitenland, stond vorige week in een nieuwsbericht van persbureau Novum op website Nu.nl. Eenzelfde bericht van persbureau ANP verscheen in verschillende regionale kranten en op de websites van De Telegraaf, Metro en RTL Nieuws.

Waar is het op gebaseerd?

Op een onderzoek dat het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) heeft laten uitvoeren door Direct Research. In het onderzoek zeggen 126 van de 608 ondervraagde Nederlanders die het afgelopen jaar in het buitenland op vakantie waren, dat ze daar „gezondheidsklachten” hebben gehad. Dat is 20,7 procent, oftewel een op de vijf.

Het onderzoek lijkt bedoeld om de NHG-website thuisarts.nl en de thuisarts-app te promoten. In de berichten raadt de NHG-voorzitter zieken aan om daar informatie te zoeken voordat ze een buitenlandse arts bezoeken.

En, klopt het?

Het grootste nadeel van dit onderzoek is de algemeenheid van de voorgelegde vraag: „Heeft u het afgelopen jaar tijdens een vakantie gezondheidsklachten gehad?” De term ‘gezondheidsklachten’ werd verder niet toegelicht, bevestigt Henk Heinen van Direct Research. Het was aan de invulling van de respondenten wat zij daaronder verstaan. Waar sommige mensen lichte misselijkheid wel een gezondheidsklacht noemen, kunnen anderen dat dus niet hebben gedaan. En misschien hebben mensen met een chronische ziekte ook wel ‘ja’ ingevuld.

Het blijkt lastig om de uitkomsten van dit onderzoek te vergelijken met eerdere onderzoeken. Het enige onderzoek dat er een beetje op lijkt, werd twee jaar geleden gedaan door TNS NIPO in opdracht van farmaceut GlaxoSmithKline. Hier kwam uit dat een op de drie reizigers ooit ziek is geworden op vakantie.

In het NHG-onderzoek werd diezelfde vraag nu ook weer gesteld, maar dan opnieuw onder de term ‘gezondheidsklachten’. En dan zegt opeens ruim de helft ooit gezondheidsklachten te hebben gehad tijdens de vakantie.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft vooral cijfers over ziekteverzuim op het werk, maar dat is nu juist níet waar we naar zoeken. Wel blijkt uit een jaren geleden stopgezet CBS-onderzoek dat mensen tussen 1981 en 2000 gemiddeld 27 dagen per jaar gezondheidsklachten hadden. Iets specifieker: ze moesten die dagen door ziekte „rustiger aan doen of dingen achterwege laten die zij gewoonlijk wel doen”.

En vallen die 27 dagen dan relatief vaak in vakanties? Dat is mogelijk, volgens hoogleraar medische en klinische psychologie Ad Vingerhoets. Hij ontdekte dat ruim 3 procent van de Nederlanders zich herkent in het fenomeen leisure sickness: opeens ziek worden tijdens weekeindes of vakanties. „En bij sommige stressvolle beroepen zal dat percentage een stuk hoger zijn”, zegt hij. Misschien is ook die overige 97 procent iets vaker ziek in het weekend, zonder dat ze het beseffen. Maar daar is simpelweg geen onderzoek naar. Dus durft Vingerhoets daar ook geen uitspraken over te doen.

Conclusie

Er is geen vergelijkbaar onderzoek gedaan naar het onderwerp ‘ziek zijn op vakantie’. Omdat we daardoor niet kunnen inschatten of deze uitkomst realistisch is, moet we dit onderzoek op zichzelf beoordelen. En dan zien we dat vraag aan respondenten naar ‘gezondheidsklachten’ erg vaag is. Mensen met kleine klachten of juist chronische ziekten kunnen totaal verschillende antwoorden hebben gegeven. Daarom beoordelen we deze stelling als ongefundeerd.