Deze week is de grootste kermis van Nederland - maar het is geen feest meer

Foto ANP

Ruim 240 attracties. Zo’n 1,5 miljoen bezoekers in tien dagen. Deze hele week is de Tilburgse kermis, het hoogtepunt van het kermisseizoen. Dáár willen de exploitanten gezien worden, dát is hun etalage. Toch gaat het ook in Tilburg minder goed. Want kermisexploitanten hebben het moeilijk. Hoe komt dat?

De inkomsten van kermisexploitanten gaan omlaag

Dirk Sipkema (45), die sinds zijn negentiende een nougatsuikerkraam heeft, staat op de Piekenkermis op de Maliebaan in Utrecht. Sipkema zegt dat hij in de 25 jaar dat hij zijn kraam runt, nog nooit zo weinig omzet heeft gedraaid als nu.

“Twintig jaar geleden spaarden mensen voor de kermis. Maar nu hebben ze een bepaald bedrag in hun portemonnee. En is dat op, dan is het op. De jongeren van nu lopen wel langs, maar ze kijken liever op hun telefoon.”

Hoeveel omzet hij draait wil hij, net als collega’s, niet zeggen: concurrentiegevoelige informatie.

“We nemen allemaal extra baantjes”, zegt Sipkema. Zelf heeft hij snoepwinkel Smikkelland in Apeldoorn. In de winter verkoopt hij oliebollen. Sipkema zou wel willen stoppen met de kermis, omdat hij moeilijk rondkomt. “Maar met mijn andere klussen verdien ik niet genoeg en dit is het enige wat ik kan.”

De pacht is nog steeds te hoog

Exploitanten zijn steeds minder bereid te betalen voor standplaatsen. De kermis in Tilburg gaat via openbare inschrijving: de hoogste bieder wint de plaats. Dat verschilt per attractie of kraam. Er staat dit jaar in Tilburg een churroskraam voor 8.100 euro. En een spookhuis voor 10.001 euro. De duurste plek is voor een grijpmachine: 76.060 euro.

Het zijn nog steeds forse bedragen, ook al liggen ze gemiddeld lager dan de voorgaande jaren. Maar ook nu de prijzen gezakt zijn willen sommige exploitanten niet meedingen in Tilburg. De risico’s zijn te groot.

En dan zijn er nog de controles

Soms worden kermisattracties ook nog gesloten na controles van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA). Dat gebeurde in 2012 en 2013 bij 29 attracties, meldde de NVWA gisteren, omdat ze niet aan de veiligheidseisen voldoen.

Volgens de NVWA worden in de kermisbranche de regels “over het algemeen goed nageleefd”. Maar bij kermisattracties is elke onveiligheid “een ernstige zaak”. Voor zover de NVWA weet zijn er dit jaar geen ongelukken met attracties geweest.

Bij 338 gekeurde exploitanten had eenderde niet de juiste keuringspapieren of vertoonde de attractie gebreken. In de meeste gevallen was de attractie bij een volgende controle in orde.

Sinds 2007 moeten kermisattracties jaarlijks gekeurd worden. Niet alle exploitanten houden zich hieraan. Marijn Colijn van de NVWA:

“Die invoering van de verplichte jaarlijkse keuring viel samen met het begin van de economische crisis. Als het water bedrijfseconomisch aan je lippen staat, kan ik me voorstellen dat je sneller het risico neemt niet te laten keuren. Maar dat kan natuurlijk niet, het is onveilig.”

Dus stoppen steeds meer exploitanten

Meer exploitanten stoppen, zegt Jan Boots, voorzitter van de Nederlandse Kermisbond, terwijl het vroeger niet iets was waar je ooit mee ophield. Feit is dat het publiek nog wel komt, maar veel minder uitgeeft.

Veel kermisexploitanten zien nog maar één oplossing: alle Nederlandse kermissen moeten - net als in België - tot cultureel erfgoed gekozen worden. Kermisbond Bovak is hiervoor een onlinepetitie begonnen.