China opent internationale jacht op ‘naakte partijfunctionarissen’

Chinese inspecteurs richten zich vooral op functionarissen die voor hun vrouw of hun studerende kinderen huizen buiten China hebben gekocht.

Politburolid Liu Yunshan woont een afstudeerceremonie bij in Beijing. Veel partijfunctionarissen liggen onder vuur omdat ze hun kinderen in het buitenland laten studeren. Foto Xinhua

China heeft de internationale jacht geopend op corrupte „naakte partijfunctionarissen”. Dat zijn de bestuurders van overheidsorganen en staatsbedrijven die ogenschijnlijk, zoals het goede communisten betaamt, geen bezittingen hebben en dus als naakte pasgeboren baby’s zijn, maar in werkelijkheid buitenlandse bankrekeningen, vastgoed en investeringen bezitten.

Volgens recent onderzoeken van de Chinese centrale bank en de City University of Hongkong gaat het om ruim een miljoen hoge en middelhoge partijfunctionarissen en managers. Zij zouden in de afgelopen vijftien jaar voor ruim 150 miljard euro naar buitenlandse rekeningen hebben gesluisd of geïnvesteerd in Amerikaanse en Europese (ook Nederlandse) kantoren en huizen, internationale bouw- en mijnbedrijven en IT. Ter vergelijking: het hele Chinese ruimtevaartprogramma kost 35 miljard euro.

In het kader van een al anderhalf jaar durende campagne om corrupte „tijgers en vliegen” te doden, richten onderzoekers zich volgens de Chinese media vanaf deze week op deze „naakte functionarissen”. „Wij kunnen dit fenomeen niet langer tolereren”, zegt Politburo-lid Wang Qishan naar aanleiding van de publicatie van een onderzoek waaruit blijkt dat in 2013 17.000 partijfunctionarissen deelnamen aan Hongkongse investerings- en immigratieprogramma’s.

Studeren onder schuilnaam

Van alle 80 miljoen partijleden en met name van de bestuurders wordt loyaliteit aan de partij en het moederland verwacht: een vrouw of studerend kind in het buitenland is in potentie verdacht en kan volgens het staatspersbureau Xinhua worden uitgelegd als „een gebrek aan vertrouwen in ons land en onze economie”.

De Chinese inspecteurs die ook in het buitenland actief zullen zijn en toegang hebben tot de buitenlandse vestigingen van Chinese banken en bedrijven, richten zich vooral op „naakte functionarissen” die voor hun vrouwen of studerende kinderen buiten China huizen hebben gekocht. Zij zouden een kanaal kunnen vormen om illegaal kapitaal naar het buitenland te sluizen.

Er zijn overigens ook onschuldige functionarissen met geërfde buitenlandse bezittingen, en functionarissen wier kinderen in de VS of Europa studeren omdat de scholen en universiteiten er beter zijn. Feit is wel dat zij in het kader van het corruptieonderzoek niet meer gepromoveerd kunnen worden, al zijn daar, zoals zo vaak in China, uitzonderingen op voor „speciale gevallen”. De dochter van president en partijleider Xi Jinping studeert onder een schuilnaam op Harvard en zij is niet de enige „rode prinses” die op een westerse topuniversiteit zit.

Volgens de Shanghaise zakenkrant Economische Waarnemer wordt de hausse in Chinese vastgoedinvesteringen in Amerikaanse, Afrikaanse en ook Europese steden voor een deel gefinancierd met gelden die functionarissen hebben afgeroomd van overheidsbegrotingen, of hebben ontvangen vanwege bewezen diensten aan bedrijven, zoals het verlenen van vergunningen.

VS zijn meest ideale bestemming

In een opmerkelijk en openlijk conflict tussen twee machtige armen van de Communistische Partij beschuldigde de staatstelevisie CCTV de Bank of China, een van de vijf grote staatsbanken, ervan een grote rol te spelen in het witwassen en overhevelen van illegaal kapitaal naar het buitenland. Bedragen noemde CCTV niet, wel de methodes. Om corruptiekapitaal weg te sluizen, zou onder andere de afrekening van grensoverschrijdende handel in de Chinese munt worden gebruikt, via vestigingen van Chinese banken in Hongkong. Volgens de Chinese staatstelevisie is het feit dat Chinezen maar 50.000 dollar per jaar het land uit mogen brengen, niet te rijmen met het gegeven dat alleen al Chinese klanten in de afgelopen maanden voor 22 miljard dollar Amerikaans vastgoed opkochten. Onder hen zijn naast Chinese projectontwikkelaars en zakenmiljonairs volgens CCTV ook „naakte functionarissen”.

Voor hen is de VS de meest ideale bestemming omdat China en de VS geen uitleveringsverdrag hebben en zij zich dankzij het relatief grote aantal Chinatowns in de VS makkelijk kunnen schuilhouden voor Chinese speurders. Bovendien ontstaan daar de minste taal- en aanpassingsproblemen. Toch groeien ook Ghana, Gambia en Cyprus in populariteit, vooral bij de managers van staatsbedrijven.

In de VS gaat het overigens niet alleen om corrupte partijbestuurders, maar ook ook om vermogende Chinezen die het land ontvluchten omdat in Amerika de lucht schoner is en de universiteiten beter zijn. Ongeveer tweederde van de Chinese miljonairs heeft emigratieplannen, zo blijkt uit onderzoek van The Hurun Report.