VN willen onderzoek, rampgebied blijft dicht

Obama spreekt van ‘gewelddaad van onzegbare proporties’ en maant Rusland steun aan rebellen in Oekraïne te staken.

Waarnemers van de Organisatie voor en Samenwerking in Europa praten met een pro-Russische separatist in Oekraïne bij de plek waar het toestel neerkwam. Foto's Reuters en afp

De Nederlandse ambassadeur bij de Verenigde Naties heeft vrijdag, in een spoedzitting van de Veiligheidsraad, gezegd dat Nederland „een land in shock en in tranen” is.

„Maar we zijn ook een land dat verenigd is in onze vastberadenheid om de waarheid te achterhalen over wat er gebeurd is”, zei ambassadeur van Oosterom, die bij uitzondering het woord had gekregen, ook al is Nederland op het moment geen lid van de Veiligheidsraad. Ook andere landen, waarvan burgers zijn omgekomen bij de ramp met het toestel van Malaysian Airlines in Oekraïne, konden meepraten.

De Veiligheidsraad, het machtigste orgaan van de VN, begon de zitting met een minuut stilte voor de slachtoffers. Ook waren de leden van de V-het tevoren al eens geworden over een verklaring, waarin de noodzaak werd onderstreept tot een volledig en onafhankelijk internationaal onderzoek naar de toedracht van de ramp.

Of van dat laatste veel terecht zal komen is de vraag. Medewerkers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die gisteren alvast probeerden om de plek te inspecteren waar het Maleisische vliegtuig donderdag was neergestort, werden daar in de buurt naar eigen zeggen door pro-Russische separatistische strijders tegengehouden. Het versterkt de verdenking dat de separatisten proberen zoveel mogelijk sporen uit te wissen die op hun betrokkenheid bij het neerschieten van het vliegtuig zouden kunnen wijzen.

De Amerikaanse president Obama noemde de zaak vrijdag „een gewelddaad van onzegbare proporties”. De president wees erop dat alles er tot nu toe op wijst dat vlucht MH17 is neergehaald door een luchtdoelraket die werd afgeschoten vanuit het gebied van de rebellen. Hij riep de opstandelingen en de Oekraïense troepen op direct een wapenstilstand in acht te nemen. Rusland spoorde hij aan zijn steun voor de separatisten te staken.

De onder-secretaris-generaal voor politieke zaken, die sprak namens VN-chef Ban Ki-moon in de Veiligheidsraad, noemde de tachtig omgekomen kinderen. Hij zei te hopen dat de schok van de ramp een politieke oplossing voor de crisis in Oekraïne dichterbij zal brengen.

Daarvan was weinig te merken in de bijdragen van de ambassadeurs van Rusland en Oekraïne. De Russische ambassadeur Tsjoerkin sprak eerst zijn medeleven uit, en ging daarna fel in de aanval tegen Oekraïne. Waarom hadden de autoriteiten van het land toegestaan dat er vliegtuigen over het conflictgebied vlogen, vroeg hij retorisch. Waarom is het luchtruim niet eerder gesloten? Ook tekende hij bezwaar aan tegen „een bevooroordeeld onderzoek”.

De Oekraïense ambassadeur op zijn beurt zei dat „deze tragedie niet mogelijk was geweest als Rusland de terroristen niet geholpen had”.

Samantha Power, de Amerikaanse VN-gezant, noemde het onwaarschijnlijk dat de separatisten zonder hulp de geavanceerde raketinstallatie hadden kunnen bedienen, waarmee het vliegtuig volgens haar vermoedelijk is neergehaald. Ze zei niet uit te sluiten dat Rusland zulke hulp verleend had. Volgens haar trekt Rusland opnieuw troepen samen bij de grens met Oekraïne. Ze wees president Poetin op diens vredesbelofte. „Rusland kan deze oorlog beëindigen, Rusland moet deze oorlog beëindigen.”

Ook de Franse VN-ambassadeur had in zijn rede al gezegd dat de separatisten nooit zoveel problemen hadden kunnen maken zonder hulp van buiten, een duidelijke vingerwijzing naar Rusland.