Column

Troost-opinie

Doe dit weekend niet aan makkelijke meninkjes. Kies in deze tijden van nationale rouw liever voor een bespiegelend onderwerp. nrc.next helpt.

Er zijn dagen waarop meningen, ook ‘kleine’, totaal irrelevant zijn.

Opinie is dan een te simpele reflex. Moeilijker, maar zoveel effectiever om nieuws en nieuwe indrukken te verwerken, zijn dan: zwijgen, stil zijn, luisteren, de tijd nemen om veel en vaak nog verwarrende feiten tot je te laten doordringen.

Wij zijn allemaal passagiers van een vlucht als MH17.

Zie planeet aarde in de beeldspraak van een Boeing 777-200 en overdenk dan dat een dodelijk ongeluk, groot of klein, vaak het gevolg is van lompheid, botte pech en stom toeval, maar vooral ook dat de mens zelf een permanente bedreiging is voor het leven van z’n medemens. En dat is nooit anders geweest, helaas.

Laten we denken aan en praten over 298 dodelijke slachtoffers van vlucht MH17.

Nederlanders, Maleisiërs, Duitsers, Australiërs? Mensen. Dochters, zonen, echtgenoten, vrienden, collega’s, ouders, zussen, broers. Wat doet hun nationaliteit ertoe?

Ja, stil zijn – misschien is dat wel de beste manier om ‘stil te staan’ bij deze ramp.

Want wat is het alternatief? Relativeren? Tegen elkaar zeggen dat in de voorbije dagen ook veel onschuldige burgers zijn omgekomen in die eindeloze orgie van geweld in Palestina/Israël? Cynisme? Oproepen tot vergelding? Poetin de schuld geven? Tel eerst eens tot tien. En nog ’s.

Als je mensen kent die naasten hebben verloren: duik niet weg, maar dring jezelf ook niet op.

Het zijn bekende reacties, en allebei vreselijk. Er zijn types die bovenop rouwende mensen springen, zogenaamd goed bedoeld, maar too much, té aanwezig, met hol gepraat vol wezenloze clichés. Er zijn angsthazen, die in de supermarkt een ander pad induiken als ze iemand zien die net een zwaar verlies heeft geleden. Niet doen! Maak contact (kaartje, sms, bos bloemen, kilo druiven), geef ruimte en wacht de reactie geduldig af. Blijft het stil? Respecteer dat. Komen er signalen terug? Laat ze ‘stromen’, luister, stel vragen en vertel géén verhalen over de neef van je buurvrouw die ooit óók iets ergs heeft meegemaakt.

Als je zelf niet direct betrokken bent: ‘like’ niks.

De ‘social media’ brengen het leed dichtbij, maar het is onkies jezelf daarin te storten als de eerste de beste ramptoerist. Houd afstand a.u.b.

En lees tot slot ook dit gedicht, van Rutger Kopland:

Tijd (2001)

Tijd – het is vreemd, het is vreemd mooi ook/

nooit te zullen weten wat het is/

en toch, hoeveel van wat er in ons leeft is ouder/

dan wij, hoeveel daarvan zal ons overleven/

(...) het is vreemd maar ook vreemd mooi te bedenken/

dat ooit niemand meer zal weten/

dat we hebben geleefd/

(...) niet de tijd gaat voorbij, maar jij, en ik/

buiten onze gedachten is geen tijd

we stonden deze zomer op de rand van een dal/

om ons heen alleen wind