Netanyahu wil vooral geen slapjanus zijn

Israël zou geschrokken zijn van de kracht van Hamas. Israëlische tanks en soldaten staan nu op Gazaanse bodem. Vriend en vijand zijn bang dat het grondoffensief uitloopt op een blijvende Israëlische aanwezigheid in Gaza.

Israëlische soldaten en tanks zijn in Gaza gearriveerd. Dit is het derde grote offensief in zes jaar tijd. Foto AFP

Er staan weer Israëlische soldaten en tanks op Gazaanse bodem. Israël begon donderdagavond met een grondoffensief in de Palestijnse Gazastrook, nadat het die tien dagen lang hevig had gebombardeerd vanuit de lucht en vanaf zee. In eerste instantie zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dat het om een beperkt offensief ging. Het zou niet gericht zijn op het ontmantelen van de regering van Hamas maar op „het herstellen van de rust voor Israëlische burgers voor een langere periode, en een aanzienlijke klap uitdelen aan de infrastructuur van Hamas en andere terroristische organisaties”. Gisteren zei Netanyahu echter klaar te zijn voor een stevige uitbreiding van Israëls grondoffensief.

Israël is naar verluidt geschrokken van de kracht van Hamas, dat de afgelopen tien dagen zo’n 1.500 projectielen op Israël afvuurde, waaronder raketten die reikten tot in Haifa. Daarbij viel, mede dankzij het Israëlische raketafweersysteem, slechts één dode. Maar de projectielen joegen wel miljoenen Israëliërs keer op keer naar de schuilkelders. En volgens Israël heeft Hamas nóg duizenden raketten. Na de vorige klap die het Israëlische leger Hamas naar eigen zeggen had toegebracht, tijdens een luchtoffensief in 2012, kwam Hamas sterker terug dan ooit. Ditmaal wil Israël Hamas echt verzwakken.

Israël wil van de tunnels af

Bijkomende reden tot zorg, naast de raketten, zijn de tunnels die Hamas volgens Israël aan de oostzijde van de strook heeft aangelegd tussen Gaza en Israëlisch grondgebied. Volgens Israël zijn die bedoeld om aanvallen op Israëliërs uit te voeren, zoals een ontvoering of een bomaanslag. Ze zouden honderden kilometers lang zijn, soms wel twintig meter diep en honderden tonnen beton bevatten. Daar wil Israël vanaf, en dat gaat beter vanaf de grond dan vanuit de lucht, aldus het Israëlische leger.

Het verzwakken van Hamas dient vermoedelijk ook een diplomatiek doel: Israël wil de beweging dwingen tot een staakt-het-vuren, op zijn voorwaarden. Dinsdag wees Hamas een voorstel van Israël en Egypte af, omdat het geenszins tegemoet kwam aan Hamas, dat onder andere versoepeling van de blokkade van Gaza eist. Israël vindt die weigering van Hamas voldoende rechtvaardiging voor het huidige grondoffensief, al zou Hamas wel verder willen praten over een wapenstilstand.

Mogelijk heeft Netanyahu ook toegegeven aan politieke druk. Zijn coalitiepartners proberen al weken het gezag van de premier te ondermijnen door te suggereren dat hij een slapjanus is. Minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman zei: „We kunnen onze kinderen onmogelijk een normale zomervakantie bieden zonder een grondoffensief in Gaza.” En ook Netanyahu’s partijgenoten riepen om de haverklap dat hij harder moest optreden.

Offensief is slecht voor de reputatie

Een grondoperatie kent echter grote risico’s. Niet alleen voor de Israëlische troepen – de eerste Israëlische militair is al gedood – maar vooral voor de weerloze Palestijnse bevolking. Die werd de afgelopen elf dagen al zwaar getroffen.

Driekwart van de zeker 260 doden in Gaza zijn volgens de VN burgers. En nu zit de bevolking in een van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld midden tussen de grondgevechten. Dit doet de reputatie van Israël in de internationale arena geen goed. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zei eerder dat hij het grondoffensief in Gaza betreurt. Hij spoorde Israël aan „meer te doen” om burgerslachtoffers te voorkomen. Volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Fabius is „extreem bezorgd” over het offensief. Hij roept Israël op „uiterste terughoudendheid” te betrachten.

Het conflict kan nog maanden duren

Vriend en vijand zijn bang dat wat misschien is bedoeld als een begrensde missie van enkele dagen of weken, uitloopt op een operatie van vele maanden. Het kan al naar gelang de omstandigheden uitmonden in de ontmanteling van Hamas en een blijvende Israëlische aanwezigheid in Gaza. De Israëlische bevolking, die de militairen en tienduizenden reservisten levert, zal naarmate de operatie langer duurt en er meer Israëlische doden vallen, meer kritiek leveren.

Het legeroptreden verloopt voortvarend, zei een officier tegen de Israëlische krant Ha’aretz. Aan Palestijnse zijde vielen donderdagnacht 23 doden.