Kleine groep wetenschappers domineert literatuur

De wetenschappelijke literatuur wordt gedomineerd door een kleine, zeer invloedrijke groep. Die slaagt erin elk jaar een of meer stukken te publiceren, waarschijnlijk met hulp van grote groepen uitgebuite promovendi, en haalt zo veel subsidies binnen.

Dat schrijven drie Amerikanen (PLOS ONE, 9 juli) op basis van een analyse van de Scopus database van uitgever Elsevier. Daarin worden peer review tijdschriften, boeken en conferentievoordrachten verzameld. De drie Amerikanen bekeken de periode 1996-2011. Boeken en patenten werden niet meegerekend. Op basis van de database schatten ze dat er wereldwijd 15 miljoen publicerende wetenschappers zijn. Daarvan blijkt slechts 1 procent – 150.608 onderzoekers – erin te zijn geslaagd om gedurende die 16 jaar elk jaar te publiceren.

Deze groep domineert het mondiale wetenschappelijke werk, want op maar liefst 41 procent van de onderzochte artikelen prijkt de naam van een van hen. Dat percentage stijgt nog verder als wordt gekeken naar de 3.190 artikelen die meer dan duizend keer zijn geciteerd. Hun naam prijkt op 87 procent van die artikelen.

De drie Amerikanen laten zich zeer kritisch uit over het huidige onderzoekssysteem, waarin ladingen goedkope promovendi worden aangenomen om onderzoek te doen en de publicatiemachine draaiende te houden. Vooral de hoogleraren die grote groepen leiden, profiteren van dit systeem. Zij publiceren het meest en trekken onevenredig veel onderzoeksgeld aan, zeker in de biologie en de medische wetenschappen. Zo polariseert het onderzoek - degene die al veel hebben krijgen steeds meer.