Kiev zet theelichtjes en wijst naar Poetin

Massaal medeleven van bevolking bij Nederlandse ambassade.

Voor de Nederlandse ambassade in Kiev hebben veel Oekraïners bloemen gelegd en kaarsen aangestoken. Foto AFP

Tussen harde regenbuien door dagen telkens nieuwe mensen op aan het pleintje voor de Nederlandse ambassade in Kiev. Ze leggen grote bloemenbossen, theelichtjes, knuffels neer als eerbewijs aan de slachtoffers van de ramp met het gecrashte toestel van Malaysia Airlines.

Anna Korshun, een 55-jarige inwoonster van Kiev, haalt een Oekraïense vlag uit haar handtas en spreidt die voor haar borst. Ze bracht bloemen en speelgoed. „Ik voel heel erg mee met deze totaal onschuldige slachtoffers. Dit is de schuld van de terroristen.” Tussen het bloementapijt hangen kaartjes. In het Engels: ‘Putin shot down Boeing MH17’. En in het Nederlands: ‘Poetin doodt kinderen’, onder een gefotoshopte Poetin met gestrekte rechterarm.

Dat naar Rusland en de pro-Russische militieleden in het oosten van Oekraïne met de beschuldigende vinger gewezen moet worden, lijdt hier geen twijfel. Evenmin als op de sociale-medianetwerken van jongeren uit Kiev, waar druk video- en fotomateriaal geupload wordt dat het aandeel van het pro-Russische vechters zou bevestigen.

Dat er nu stevig geageerd moet worden, daar is iedereen hier het ook over eens. Veel van de mensen die hun sympathie komen betuigen zijn zelf actief geweest bij de protesten op de Maidan tegen het vorige regime in Oekraïne. In de huidige toestand „hebben we meer beslissende en harde acties nodig”, zegt Oksen Lisovyi, coördinator van de Kleine Academie voor Wetenschappen, het prestigieuze overheidsinstituut dat ’s lands meest begaafde kinderen extra wetenschapsonderricht geeft. De groep kinderen van het zomerkamp van de academie kijkt bedremmeld naar de bloemenberg. „Dat zeg je wel heel diplomatiek”, zegt een vrouw die zich even in het gesprek mengt. Waarover de meningen wel uiteenlopen, is de rol die de Europese Unie gespeeld heeft en zal spelen. Lisovyi’s collega, Oleksandr Deghtiar, een ingenieur: „Ze willen niet direct met Rusland in conflict treden, dus hanteren ze sancties. Oekraïne betaalde een grote prijs. Nu moet Europa die betalen.” Maar: „Ik geloof niet in de hulp van Europa. Wij zijn Europeanen, maar de Europese politiek heeft ons verraden.”

Vasil Bartko, een 26-jarige jurist, kijkt verbeten voor zich uit. Hij houdt een bord vast, waarop in viltstift staat: „Poetin: nieuwe terrorist nr. 1”. Ook hij is ontgoocheld over de reacties van de Europeanen tot nu toe, zegt hij. En dat ondanks de Oekraïense offers. „Euromaidan heeft gevochten voor Europa en Europese waarden. Geen enkel land heeft zoveel gedaan voor Europa als Oekraïne. We hebben al zoveel van onze levens gegeven.”

Olga Matovilavits, 26, accountant ziet het anders: „Oekraïne heeft veel steun gekregen van de rest van de wereld.” Dit wordt een keerpunt, voorspelt ze. „Nu heeft Europa echt de getuigenis gezien van de Russische betrokkenheid bij terrorisme. Dit is het begin van het einde voor Rusland.”

Academie-coördinator Lisovyi kijkt vooral naar binnen. „Ik ben deels verantwoordelijk”, zegt Lisovyi. „Oekraïners hadden dit niet mogen laten gebeuren. Als wij de escalatie gestopt hadden, was dit niet gebeurd. We zijn te tolerant geweest voor onze dictators.” En waar het nu heen moet? „We moeten in de eerste plaats onszelf verdedigen. Wanneer ze aan het schieten waren op de Maidan, greep ik ook naar mijn wapen om erheen te gaan.” Twee jonge muzikanten spelen contrabas en viool. Treurnoten van Albinoni, Bach en Eccles. Een meisje loopt huilend voorbij. Even later staat verderop nog een meisje te snikken. Praten wil ze niet: „Te moeilijk. Ik ken familieleden van iemand op de vlucht.” De kinderen van Lisovyi’s academie staan er enigszins verward bij. „Toen ze het nieuws hoorden, waren ze eerst gechoqueerd”, zegt hij. „Daarna begonnen ‘sommigen te huilen.” Ze zijn afkomstig uit heel Oekraïne, dus ook Donetsk en Loegansk. „Die verstaan dit allemaal iets beter.” En, zegt hij: „Ze moeten weten dat je niet onverschillig kunt blijven tegenover zo’n groot leed. Op een dag zullen zij leidinggevend zijn hier. Dan moeten ze begrijpen dat zij dit niet mogen doen.”