‘Ik voel me god en de duivel tegelijk’

Hester Alberdingk Thijm

(54) is directeur van AkzoNobel Art Foundation, die de kunstcollectie van het chemiebedrijf samenstelt en beheert.

Foto Maurice Boyer

Inborst

„Ik ben opgegroeid in het weidse coulisselandschap van Twente. Ik was altijd buiten aan het rauzen. En aan het creëren. Tekenen, kleien, taart bakken, tuinieren. Ik had een emailleeroventje. Het geluk dat ik voelde als daar iets moois uitkwam, zoek ik nog dagelijks. Voor buurkinderen richtte ik tentoonstellingen in met mooie spulletjes en de klederdrachtpoppen die mijn vader voor me meenam van zijn reizen. Toen al. Mijn vader was ondernemer, mijn moeder was gevoelig en erudiet, maar cijferde zichzelf weg. Ik heb van beiden wat: de drang om te presteren en de drang naar binnen, naar de essentie.”

Fascinatie

„Met mijn broer en zusjes logeerde ik regelmatig bij mijn opa en oma in Amsterdam. Op de logeerkamer hing het schilderij Leeuw in interieur van Pyke Koch. Een openstaande deur, zwart-wit geblokte tegels en een leeuw die net de kamer verlaat, je ziet alleen zijn achterste. Ik vond het doodeng, maar ook intrigerend. Waar ging die leeuw heen? Dat was het eerste kunstwerk dat me echt raakte. Ze namen ons ook mee naar musea. Mijn opa ging graag naar het Rijksmuseum, maar ik wilde naar het Stedelijk. Wat ik daar zag was nieuw, prikkelend.”

Filosofie

„Ik zal nooit een gebaand pad kiezen. Dingen overkomen me of ik word ervoor gevraagd. Ik heb veel gereisd. Ik zeilde negen maanden met een invalide vriend rond Australië. Op mijn 42ste kreeg ik mijn dochter, die voed ik alleen op. Dat is geen makkelijk leven. Maar kijk wat ik mag doen. Ik ben niet eens kunsthistoricus, ik heb dit vak gaandeweg geleerd. Door kansen te grijpen en niet op te geven. Door te lezen, reizen en verbinden. Mijn angsten bezweer ik en zet ik in. Zonder wrijving geen glans. De tweede helft van mijn leven is al rustiger. Zoals Oscar Wilde zei: I am still confused but at a much higher level.”

Belang

„Kees van Lede, destijds topman van Akzo, vroeg me het hoofdkantoor aan te kleden. Daar moet je meer mee doen, zei ik. Kunst is geen decoratie, geen behang. Met de collectie bouwen we aan betekenis. Werken gaan onderlinge verbanden aan en vertellen een verhaal. Daarom moeten we ook blijven aankopen. Een collectie is een levend organisme, zonder voeding slaat het dood. Bijna al onze 1.800 werken hangen in de kantoren, jaarlijks geven we er tachtig in bruikleen aan musea. Ik denk echt dat we medewerkers ermee inspireren, hun werkplek leefbaarder maken. Dat geldt voor de directeur, maar ook voor de schoonmaker.”

Motivatie

„Kunst kan je blik op het leven richten. Onze beeldcultuur is zo overvloedig en vluchtig dat mensen wel kijken maar weinig zien. Kunstenaars zijn vrijheidsdenkers. Hun werk weerspiegelt de tijdgeest, wijst vooruit, legt de vinger op de zere plek. Als je mensen kunst kunt laten zien, gaan ze anders kijken naar zichzelf en naar anderen, daar ben ik van overtuigd. Ik voel een diepe maatschappelijke verantwoordelijkheid om daaraan bij te dragen. Zo heb ik met curator Ine Gevers drie tentoonstellingen georganiseerd voor de Stichting Niet Normaal. Wat is normaal? Wie bepaalt dat?”

Schifting

„Ik zoek naar het onverwachte, een visie die nog niet eerder is gearticuleerd. Het is geweldig om de eerste te zijn die een werk beschrijft, duidt, ophangt. Als een geboorte. Meestal vind ik die werken zelf. Door heel veel te zien en te onthouden. Mijn hoofd is een netwerk van beelden. Dan word ik ’s nachts wakker en weet opeens: dát werk en het moet dáárbij. Het moeilijkste is ‘nee’ zeggen. Maandelijks moeten we talloze kunstenaars teleurstellen. Het gaat niet alleen om de kwaliteit van een werk, het moet passen binnen de collectie, het bedrijf, het budget. Ik voel me god en de duivel tegelijk.”

Vasthouden

„Voor mijn vijftigste verjaardag kreeg ik een grote houten doos met daarin leuke en lieve tekeningetjes van alle kunstenaars uit de collectie. Heel poëtisch, heel persoonlijk. Het mooiste cadeau ooit. Ik kon alleen maar denken: oh gelukkig, ik mag nog door. Ik ben drie keer gevraagd voor een interessante collecties elders, maar heb nee gezegd. De collectie van Akzo is mijn kunstwerk, mijn levenswerk. Een andere collectie beheren voelt alsof ik andermans kinderen ga opvoeden terwijl ik mijn eigen gezin in de steek laat. Zo persoonlijk is het.”