De man die te snel tweette

Deseparatistenleider in het oosten van Oekraïne zou je eerder in een operette verwachten. Totdat je zijn bewapening ziet.

Een boekenwurm uit Moskou, die zich Igor de Schutter noemt, daagt Nederland en de rest van de wereld tot op het bot uit en brengt zelfs zijn beschermheren in het Kremlin in de problemen.

Vooral door zijn bericht op sociale media donderdagmiddag dat de pro-Russische landstorm in de buurt van Thorez „boven onze hemel” een vrachtvliegtuig had neergehaald, een melding die hij daarna schielijk verwijderde, heeft deze Igor Strelkov (‘schutter’) een verdenking op zich geladen dat zijn separatisten mogelijk het toestel uit Amsterdam bij vergissing hebben neergeschoten.

Had hij dat bericht niet getwitterd en hadden Russische media het niet gretig overgenomen, dan zou de schuldvraag over de aanslag op de MH17 in eerste aanleg moeilijker zijn geweest. En dan zou president Vladimir Poetin niet meteen gedwongen zijn geweest om een vlucht naar voren te zoeken.

En dat vanwege een 43-jarige man die er zelfs in zijn martiale gevechts-tuniek eerder uitziet als archivaris dan als gestaalde partizaan. Wat trouwens ook zo is. Igor Girkin – want zo heet Strelkov eigenlijk – is opgeleid als krijgshistoricus die het verleden daadwerkelijk weer tot leven wil brengen. Daarom vecht hij in oostelijk Oekraïne tegen de regering in Kiev en voor de hedendaagse tsaar in Moskou.

Hilarisch in historisch uniform

Tot voor kort riep Strelkov hilariteit op als hij in historische uniformen en antiek wapentuig de slag bij Borodino (1812) of de Burgeroorlog (1917-1922) naspeelde. Maar het was meer dan een hobby met tinnen soldaatjes. Al ruim twintig jaar zet de archivaris uit Moskou zich in voor herstel van het monarchale Russische Rijk. Strelkov heeft daarbij echte gevechtservaring opgedaan. In de zomer van 1992 vocht hij in het huidige Transnistrië mee met de pro-Russische milities tegen de troepen van de toen net onafhankelijke Sovjetrepubliek Moldavië. Daarna voegde hij zich bij de Servische cetniks bij Višegrad in Bosnië.

In de Eerste Tsjetsjeense Oorlog (1994-1996) diende Igor Strelkov als contractsoldaat in het Russische kamp. In de tweede, die in 1999 begon en een electorale basis was voor de eerste verkiezingsoverwinning van Poetin in 2000, vocht hij weer mee. Hij raakte er gewond en vond daarna werk als chef bewaking bij een investeringsfonds.

Zijn weinige kennissen zeggen het niet zeker te weten. Maar volgens de Oekraïense geheime dienst SBOe is Strelkov in Tsjetsjenië gerekruteerd door de Russische FSB of de militaire inlichtingendienst GROe, de dienst die eerder dit jaar op de Krim de ‘groene mannetjes’ aanstuurde.

Strelkov is daar toen gesignaleerd, net als de radicaal nationalistische journalist Aleksandr Borodaj, ook uit Moskou en nu de premier van de Volksrepubliek Donetsk die een maand geleden via een hardhandige zuivering onder de lokale separatisten de macht in de Donbass-regio naar zich toe heeft getrokken.

Hardhandig – maar hij drinkt niet

Hardhandig is Strelkov zelf ook. Volgens het dagblad Moskovsky Komsomolets drinkt Strelkov niet. Maar volgens persberichten heeft hij de orde en discipline in het Oost-Oekraïense Slavjansk hardvochtig afdwongen.

De zogeheten ‘volksburgemeester’ van Slavjansk, een lokale rebel, werd op een dag gearresteerd en opgesloten. Het gerucht ging dat hij was terechtgesteld. Dat bleek niet waar. Toen Strelkov twee weken geleden de stad onder druk van het Oekraïense tegenoffensief moest opgeven, dook de ‘volksburgemeester’ weer op.

Dat geluk had de alcoholische gauwdief Aleksej Pitsjko niet. Hij werd ter dood veroordeeld op grond van een stalinistische wet uit 1941, zo bleek uit documenten die na de vlucht van Strelkov werden gevonden. Waarom? Omdat de kleine crimineel een broek en twee overhemden had gepikt.

In Rusland krijgt de voormalige boekenwurm die nu in Donetsk minister van Defensie is steeds meer cultstatus. Strelkov is een patriot die de daad bij het woord voegt. Die positie baart het Kremlin volgens de meestal loyale kwaliteitskrant Nezavisimaja Gazeta zorgen. Strelkov heeft het aureool waarmee Poetin zich ook laat tooien: die van onverzettelijke Rus die zich niet door de rest van de wereld laat koeieneren. Maar het is niet de bedoeling dat hij ook een concurrent wordt voor Poetin.

Wellicht is Strelkov nu met zijn tweets te ver gegaan. Zoals met zijn (niet verwijderde) communiqué van vrijdag waarin hij stelt dat de meeste slachtoffers uit de Boeing 777 „niet vers” waren, reeds enige etmalen dood waren en wellicht in Amsterdam als lijk in het vliegtuig zouden kunnen zijn ingeladen.

Maar deze tweets sporen wel met een gedicht van Strelkov: „Wacht niet op het bevel! Ga niet zitten in de rust van de ballingschap! Vooruit. Dwars door regen, wind en sneeuwstorm. De wolvenstrijd!”