De man die aidsremmers naar Afrika bracht

Aidsonderzoeker Joep Lange (1954-2014) richtte zich de laatste jaren op behandeling van patiënten in de Derde Wereld.

Aidsonderzoeker Joep Lange (59) van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam was zonder twijfel de belangrijkste aidsexpert van Nederland. Donderdag reisde hij samen met zijn partner Jacqueline van Tongeren naar Melbourne voor het Internationale Aidscongres, dat dit weekend plaatsvindt.

In Nederland was Lange „de aidsexpert par excellence, met invloed op alles wat met aids te maken had”, zegt viroloog Jaap Goudsmit, bij wie Lange in 1987 promoveerde. „Ook in het buitenland stond hij hoog aangeschreven. Een pionier op het gebied van hiv en aids.”

In zijn loopbaan verzamelde Lange cruciale kennis over de mysterieuze dodelijke ziekte die begin jaren tachtig opdook zonder dat men de oorzaak kende. Goudsmit: „Dingen die nu volkomen vanzelfsprekend of zelfs triviaal lijken, bracht Lange als eerste aan het licht. Hij deed de simpele ontdekking dat mensen die meer virusdeeltjes in hun bloed hebben een grote kans hebben om snel te overlijden.”

Lange was in zijn werk een initiator, een gepassioneerd onderzoeker die een breed terrein bestreek. Het activisme schuwde hij niet. Hij overtuigde minister Els Borst er eens van dat hiv-patiënten in Nederland beter behandeld konden worden met een combinatietherapie, nog voor die middelen officieel waren toegelaten.

Toen hij in Nederland alles goed had geregeld, verplaatste Lange zijn werkterrein. Na een paar jaar bij de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève en het voorzitterschap van de International Aids Society, richtte hij zich op de behandeling van patiënten in Derde Wereldlanden. Van een kennis uit de farmaceutische industrie hoorde hij dat virusremmers eigenlijk heel goedkoop te maken waren, vertelt naaste collega en goede vriend Peter Reiss vanuit Melbourne. „Hij dacht meteen: dan moeten we zorgen dat die middelen de aidsslachtoffers in ontwikkelingslanden bereiken.” Met projecten in Afrika en Thailand lukte hem dat ook.

Het congres, waarvoor duizenden onderzoekers uit de hele wereld naar Australië zijn afgereisd, gaat in ieder geval gewoon door, zegt Peter Reiss: „Dat is geheel in de geest van Joep en Jacqueline.”

Lange laat vijf kinderen achter.