Aflossen is niet altijd zo slim

Aflossen kan problemen voorkomen, zoals een restschuld. Maar denk goed na over je toekomstplannen voor je je spaargeld in de hypotheek steekt.

Illustratie XF&M

Hypotheek aflossen of niet? Voor Gerhard Hormann (53) is het glashelder. „Je bent een dief van je eigen portemonnee als je het niet doet.” Zelf begon hij ermee in 2008, toen de huidige argumenten om versneld af te lossen – de lage rente op spaargeld en het risico op een restschuld als je je huis verkoopt – nog niet speelden. „In dat jaar brak de kredietcrisis los. Daar schrok ik van, ik wilde eigenlijk niets meer met banken te maken hebben.”

Binnen vijf jaar losten hij en zijn partner 80.000 euro af. „We leefden heel zuinig, eigenlijk tankten we alleen benzine en deden we boodschappen. Dat was niet leuk, maar toen ik het eerste afschrift met het lagere hypotheekbedrag in handen had, merkte ik dat aflossen verslavend werkte.” Hormann heeft inmiddels het hele aflossingsvrije deel van zijn hypotheek afbetaald. „Handig, want daarna raakte ik mijn baan kwijt. Maar dankzij die aflossing hoeven mijn partner en ik nog maar twee dagen per week te werken.” Zijn werk bestaat nu deels uit het schrijven van boeken over zijn nieuwe leven, waaronder Hypotheekvrij.

Geld in stenen

Steeds meer woningeigenaren lossen hun hypotheek vervroegd af. Uit cijfers van ABN Amro blijkt dat vorig jaar één op de acht klanten extra afloste. In 2012 was dat één op de tien. ING meldt dat het aantal extra aflossingen op hypotheken vorig jaar met 38 procent is gestegen ten opzichte van 2012. De reden? Spaargeld levert nauwelijks rente op en veel mensen zijn bang dat ze met een restschuld blijven zitten als ze hun huis verkopen omdat het minder opbrengt dan het heeft gekost.

Toch is aflossen niet altijd handig, volgens Michel Ligtlee, beleidsadviseur financiën bij Vereniging Eigen Huis. „Als je aflost, zet je je geld vast in stenen. En als je verhuist naar een nieuw koophuis, moet je de overwaarde daar verplicht in steken.” En bovendien verlies je over het afgeloste bedrag het recht op hypotheekrenteaftrek. „Dus als je nu 50.000 euro aflost, is er geen mogelijkheid om deze 50.000 euro weer als extra hypotheek met renteaftrek op te nemen.” Bedenk, adviseert Ligtlee, dat je altijd een buffer moet hebben voor onverwachte uitgaven, maar ook voor werkloosheid. „Een lening voor dat soort zaken is erg duur. Aflossen of niet is dus sterk afhankelijk van het spaargeld dat je hebt.”

Ook voor ouderen is aflossen niet altijd de beste optie, vindt Ligtlee. „Vaak hebben zij een laag inkomen en een bovengemiddelde behoefte aan zorg. Dan kun je wel zeggen: ik verhoog mijn hypotheek als ik geld nodig heb, maar als je inkomen te laag is, geeft de bank geen hogere hypotheek.” Ligtlee kent mensen, zegt hij, met 20.000 euro pensioeninkomen, een ton hypotheek en een WOZ-waarde van drie ton die geen hogere hypotheek kregen. „De bank is bang dat ouderen die extra last niet kunnen opbrengen.” Zeker mensen met een laag pensioen moeten goed nadenken voordat ze gaan aflossen. „Al verlaag je daarmee wel je maandlasten”, zegt Ligtlee.

Toekomstplannen

Ook klanten van de Rabobank lossen steeds meer af: vorig jaar 3,6 miljard euro extra, ruim 1,3 miljard euro meer dan in 2012, volgens het jaarverslag. „De daling van de huizenprijzen doet mensen beseffen dat aflossen problemen kan voorkomen, zoals een restschuld of een onbetaalbare hypotheek als je de pensioenleeftijd bereikt”, zegt Martijn van Eeuwijk, teamleider van de financiële adviseurs van Rabobank Utrecht. Wel of niet aflossen blijft maatwerk, vindt ook hij. Daarbij moeten drie factoren meewegen: wonen, werk en gezin. „Vraag je altijd af wat je toekomstplannen zijn, of je nog wilt verhuizen, hoe zeker je bent van je baan, of je kinderen gaan studeren.”

Rabobank besteedt extra aandacht aan klanten in risicocategorieën, zoals mensen met een grote aflossingsvrije hypotheek en mensen die de overwaarde van hun huis hebben benut. „We vinden het belangrijk dat de klant nu en in de toekomst een betaalbare hypotheek heeft. We zitten er veel meer bovenop dan vijf jaar geleden.” Die extra aandacht leidt tot minder problemen voor de klant en daarmee ook voor de bank, zegt Van Eeuwijk.

Gerhard Hormann geniet nog dagelijks van zijn besluit om vervroegd af te lossen. „’s Morgens schrijf ik, ’s middags zit ik op mijn racefiets en ’s avonds lees ik of ga ik naar de film.” Hij leeft nog steeds sober. „Sinds de crisis heb ik geen spijkerbroek meer gekocht, dat begint nu een beetje nijpend te worden.” Op wintersport gaat hij niet meer en ’s zomers kampeert hij. „En straks hebben we genoeg aan AOW.”