Column

Nieuwsoperatie NOS mist meeste valkuilen

Huib Gorter (Malaysia Airlines) inNieuwsuur.

Een goede naam voor de gebeurtenissen van gisteren was er niet meteen. Het zou ‘17/7’ kunnen worden, of nog beter: ‘zwarte donderdag’. Zeker is dat nieuws dat normaal het gesprek van de dag zou zijn geweest (arrestatie van verdachte Utrechtse serieverkrachtingen, Israëlische grondinvasie van Gaza), nu gereduceerd werd tot gemengde berichten.

Ondanks luide kritiek in de sociale media deed de NOS het helemaal niet slecht, op een paar uitglijders na. Zes kilometer voor de finish van de twaalfde rit in de Ronde van Frankrijk beloofde een titel een extra bulletin van het NOS Journaal. Verstandig om eerst even uit te fietsen, want dan hadden we dat maar gehad.

Tussen 17.40 en 20.00 gidste Herman van der Zandt ons bekwaam langs talloze vooralsnog onbevestigde berichten. De kunst bij een ramp is tegenwoordig om vooral niet meer te melden dan wat je zeker weet. En om terughoudendheid te betrachten in het tonen van op internet circulerende namen en gruwelijke beelden.

Dat ging allemaal redelijk goed. De grootste fout was dat de NOS besloot om ramingen te formuleren over het aantal Nederlandse passagiers aan boord van het in Oekraïne neergestorte vliegtuig, op basis van een optelling van door reisbureaus verkochte stoelen. Vooral de directeur van D-Reizen mocht uitgebreid het woord doen over zijn 25, nee, 22 passagiers. Rond acht uur publiceerde ook Teletekst een getal van mogelijk 55 Nederlandse staatburgers aan boord.

Dat was een beetje wereldvreemd, omdat nog maar weinig mensen een vliegticket kopen bij een tour operator. De schok van de mededeling dat het er minimaal 154 waren, kwam daardoor later nog harder aan.

Tijdens de persconferentie, rechtstreeks uitgezonden door Nieuwsuur, viel Huib Gorter, Europees directeur van Malaysia Airlines, op door zijn empathisch benadrukken van het belang van zorg voor de nabestaanden. Daarnaast kwam de slecht Engels sprekende Schipholdirecteur Jos Nijhuis over als een op Rijkman Groenink lijkende hork. De slechte reputatie van Malaysia Airlines bij de nazorg van de vorige ramp werd knap overschreven door Gorter.

Tweede foutje van de NOS, tijdens een door technische geluidsproblemen geplaagde uitzending van Nieuwsuur, was het overnemen van door CNN uitgezonden beelden van het brandende vliegtuig in zijn duikvlucht. Het beeld bleek afkomstig uit een al 6 juni op YouTube geplaatste video van een ander neergeschoten vliegtuig.

De bekende deskundigen van Nieuwsuur, Benno Baksteen (luchtvaart), generaal-majoor b.d. Frank van Kappen (oorlog) en Hubert Smeets (Rusland) verhelderden veel dat tot dan onduidelijk was gebleven.

Bij een ramp van deze omvang kon je niet de afstand verwachten die nodig is om de mogelijke politieke implicaties te analyseren. Daarvoor moest je bij Newsnight (BBC) zijn. Daar lanceerde ook Yale-historicus Timothy Snyder de stelling dat bij deze ramp een percentueel groter deel van alle Nederlanders was omgekomen dan dat van alle Amerikanen op 11 september 2001. Klopt bijna, maar het scheelt niet veel. Die dreun was nog niet helemaal aangekomen op de Nederlandse tv, maar wel bij de bewoners van Kiev die massaal bloemen legden bij de Nederlandse ambassade.