Is MH17 neergehaald? En zo ja, door wie?

De Oekraïense regering was gisterenmiddag stellig: vlucht MH17 van Malaysia Airlines is neergehaald door pro-Russische opstandelingen in Oost-Oekraïne. En Kiev meldde ook meteen het wapensysteem waarmee dat zou zijn gebeurd: de Sam-11/17 ‘BOEK’ (‘beuk’).

Waar die beschuldiging op is gebaseerd, is niet helemaal duidelijk. De pro-Russische separatisten hebben in de afgelopen weken verschillende Oekraïense vliegtuigen en helikopters neergehaald. Daarbij maakten ze gebruik van luchtdoelraketten die vanaf de schouder kunnen worden afgevuurd. Maar dergelijke wapens (‘Manpads’) zijn krachteloos tegen verkeersvliegtuigen op 33.000 voet (tien kilometer hoogte).

De Sam-11/17 ‘BOEK’, het systeem dat volgens Kiev is gebruikt, is wel in staat om een verkeersvliegtuig op tien kilometer hoogte neer te halen. En de separatisten hebben opgeschept dat ze beschikken over dergelijke raketten. Eind juni al meldden de separatisten dat het luchtruim van de Donbass zou worden verdedigd door het BOEK-systeem. En de ‘commandant’ van de separatisten, Strelkov, meldde gisteren dat de ‘Volksrepubliek Donetsk’ een Oekraïens transporttoestel had neergehaald. Maar de Antonov-26 is een propellervliegtuig, dat veel lager vliegt dan tien kilometer.

Militaire analisten plaatsen wel vraagtekens. Het bedienen van een raketsysteem als de ‘BOEK’ is geen sinecure. Huurlingen en voormalige dienstplichtigen kunnen rondrijden met oude T-64 tanks, maar het afvuren van Sam’s op de ‘strategische’ hoogte van 10 km is het werk van specialisten. Bovendien vliegen de airliners door een corridor richting Azië die bekend is bij Europese en Russische verkeersleiders. Met andere woorden: als iemand onbedoeld vlucht MH17 heeft neergeschoten, heeft hij een kolossale fout begaan.

Overigens beschikt de Oekraïense luchtmacht ook over de Sam-11-17.