Hulpeloos beleeft Maleisië tweede vliegramp in een half jaar

Het meeste leed wordt op Schiphol geleden, zegt men op het vliegveld in Kuala Lumpur. Maar voor de Maleisiërs voelt alles akelig bekend, sinds in februari een Boeing met 239 mensen spoorloos verdween.

Weer lopen de stewardessen van Malaysia Airlines met rode ogen door de vertrekhal naar hun vliegtuig. Weer staan bij de uitgangen van Kuala Lumpur International Airport borden opgesteld die familie en vrienden van inzittenden verwijzen naar een afgezonderde wachtruimte. Weer lopen verpleegkundigen af en aan met medicijnkoffers. Weer spreken lijkbleke Maleisische ministers de pers toe. Het voelt allemaal akelig bekend: voor de tweede keer in vijf maanden tijd moet Maleisië een vliegramp verwerken.

In maart verdween een Boeing 777 met 239 inzittenden spoorloos op weg van Kuala Lumpur naar Beijing. Vlucht MH370 is het grootste raadsel uit de moderne burgerluchtvaart en tart alles wat Maleisiërs dachten te weten over moderne communicatietechnologie. Hoe kan een vliegtuig zomaar verdwijnen? En nu stort een Boeing 777 met 298 mensen neer, volgens de Amerikanen nadat het toestel getroffen was door een raket. Wat is de kans dat een straalvliegtuig op tien kilometer hoogte zo maar uit de lucht wordt geschoten? En wat is de kans dat de twee rampen dezelfde luchtvaartmaatschappij overkomen? Maleisiërs zullen weinig geloof meer hechten aan kansberekening.

Stilletjes huilen

Op het vliegveld van Kuala Lumpur is men zich er van bewust dat het meeste leed op Schiphol geleden wordt, zegt een beveiligingsman. Maar achter het lint dat hij nauwlettend bewaakt en door de gang met aan weerszijden negen pilaren, is een kamer waar tien mensen bij elkaar zitten. Zij hebben een geliefde verloren. „Ze huilen stilletjes, ze laten de tranen over hun gezicht vloeien. Aan woede zijn ze nog niet toegekomen”, zegt de woordvoerder van de Maleisische minister van transport die samen met zijn baas de nabestaanden bezocht. Iets verderop, bij het hoofdkantoor van Malaysia Airlines, worden familie en vrienden opgevangen.

Veel gaat zoals vijf maanden geleden. De persconferenties zijn opnieuw in het Sama Sama-hotel, de wereldpers is er weer. Toch zijn er verschillen. Na de verdwijning van MH370 bleef de vlucht wekenlang aangekondigd op de informatieschermen van het vliegveld, om te benadrukken dat het toestel weg was, niet neergestort. Nu is MH17 weggehaald. Deze keer is er geen enkele hoop op een wonder.

Ook maakt Maleisië zich vooralsnog minder verwijten. Ook andere Aziatische maatschappijen vlogen boven Oekraïne, Malaysia Airlines nam dus niet meer risico dan collega-maatschappijen. En Maleisië hoeft geen internationale zoektocht op de zee en in de lucht naar een verdwenen vliegtuig in te stellen. Waar Maleisië de vorige keer voorwerp van kritiek was, kan het land, en tevens de luchtvaartmaatschappij, deze keer vooral op medeleven rekenen.

De compassie van de wereld neemt niet weg dat, net als in maart, Maleisië hulpeloos toekijkt hoe zijn zorgvuldig opgebouwde reputatie als toeristenbestemming en betrouwbaar logistiek centrum van Azië geruïneerd wordt. Geen passagier ter wereld die bij de naam Malaysia Airlines nog denkt aan lekker eten, goede service of vriendelijke bediening. De naam is net zo synoniem met rampen als die van het inmiddels al lang failliete PanAm met de ramp bij het Schotse Lockerbie in 1988. Dat is funest voor Maleisië.

Lijkbleke premier

In het holst van de nacht stond een lijkbleke premier Najib Razak de pers te woord, net als vijf maanden geleden. Hij zei meerdere malen met Mark Rutte te hebben gesproken en een telefoontje te hebben ontvangen van Barack Obama. „Dit is een tragische dag, in wat al een tragisch jaar was voor Maleisië”, zei Najib. „Als blijkt dat het vliegtuig is neergeschoten zullen wij er op aandringen dat de daders vervolgd worden.” Ook in eigen familiekring had de premier een slachtoffer te betreuren. Zijn stiefgrootmoeder bevond zich volgens de BBC onder de passagiers van MH17.

Vijf maanden geleden was Najib hulpeloos omdat het vliegtuig in kwestie compleet verdwenen was. Nu is hij hulpeloos omdat de vermoedelijke daders op duizenden kilometers afstand zitten, ver buiten het militaire bereik van Maleisië.