Het ging weleens beter met de Rotterdamse haven

Foto ANP

Wil je echt weten hoe het de Nederlandse handel gaat, kijk dan naar de cijfers van de Rotterdamse haven. Hier verdient Nederland traditioneel veel geld. Hier komt de olie binnen voor de grootste raffinaderijen van Europa, de grondstoffen voor de chemische bedrijven, de containers die vanuit Rotterdam hun weg vinden door heel Europa. Hier landt de soja waar de Europese boeren hun vee mee voeden.

Vandaag presenteert het Havenbedrijf Rotterdam zijn halfjaarcijfers. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Update: De cijfers zijn inmiddels binnen. De totale overslag is het afgelopen half jaar met 0,6 procent gestegen, die van containers zelf met 2,7 procent. Ook ging er meer ruwe olie, bouwmateriaal en steenkool door de Rotterdamse haven. De overslag van schroot en ijzererts bleef stabiel. De nettowinst van het havenbedrijf steeg met 1,6 procent naar 119 miljoen euro en ook de omzet groeide: van 315 naar 326 miljoen euro.

1. Zwaartepunt verschuift naar Azië

Rotterdam was jarenlang het centrum van de wereldhandel, maar dat is aan het veranderen. Het zwaartepunt ligt nu in Azië. Bovendien zijn er ook verschuivingen binnen Europa: de concurrentie van Hamburg en Antwerpen wordt steeds sterker.

2. Groei containeroverslag blijft uit

De containeroverslag moet beter. Rotterdam heeft miljarden geïnvesteerd in de aanleg van een tweede Maasvlakte. Die is bijna af. Maar komen er straks wel voldoende containerschepen naar Rotterdam om alle nieuwe capaciteit te benutten? Daarvoor is een flinke groei nodig, terwijl het afgelopen jaar een kleine min liet zien. Antwerpen is een geduchte concurrent aan het worden.

3. Minder olie

Ook de oliestroom lijkt zich te verleggen. Dat heeft niet alleen consequenties voor de verwerking, maar ook voor de opslag. Raffinaderijen in Europa hebben het moeilijk omdat afnemers in Azië en het Midden-Oosten steeds meer zelf beginnen te raffineren.

Daarnaast is ook de vraag naar benzine in de Verenigde Staten sterk verminderd. De VS produceren die tegenwoordig zelf. Veel olie die in Rotterdam verwerkt wordt komt uit Rusland. Maar ook hier verandert veel. In plaats van ruwe olie stuurt Rusland nu vooral diesel naar Europa. Vorig jaar liet Rotterdam voor het eerst ook hier een kleine min zien.

De vraag is dus of die trend zich voortzet. In het Rotterdamse havengebied staan vier grote raffinaderijen van Shell, ExxonMobil, BP en Q8. Het bestaan van die laatste zou volgens berichten van FNV-Bondgenoten aan een dun draadje hangen. Bij Shell Pernis is het onderdeel basisolie onlangs gesloten. Daarbij gingen zeventig arbeidsplaatsen verloren. ExxonMobil zou echter op het punt staan om de productie in Rotterdam, net als in Antwerpen, op te voeren. De Amerikanen zien kennelijk juist wel kansen op het Europese continent.

4. Concurrentie Europese havens

In deze stilstaande, of zelfs krimpende markt wordt de concurrentie tussen de Europese havensteden steeds scherper. De Europese Commissie is onlangs een onderzoek gestart naar mogelijke staatssteun in Nederland, Duitsland, België en Frankrijk.

Ieder land probeert zijn havens op zijn eigen manier te steunen. In Nederland gebeurt dat met belastingvoordelen. In België en Duitsland met steun per overgeslagen ton. De markt wordt dus verstoord en daar wil Brussel een einde aan maken. Maar dat zal niet van de ene dag op de andere gebeuren: diepgravende onderzoeken door de commissie laten in de regel jaren op zich wachten.