Europese Spelen komen eraan, maar niet iedereen heeft er zin in

Bij de Spelen van Europa in 2015 zullen toppers in atletiek, zwemmen en turnen ontbreken.

Openingsceremonie van de Asian Games van 2010 in het Chinese Guangzhou. De Aziatische Spelen zijn een voorbeeld voor de Europese Spelen. Foto AFP

Er is een baby geboren. Met die natale uitbundigheid werden in 2012 de Europese Spelen geïntroduceerd. Europese Spelen? Is dat vergelijkbaar met de Olympische Spelen. Ja, maar dan net even anders.

De Europese Spelen, die in 2015 voor het eerst worden gehouden, zijn een nieuw continentaal feestje. Verzamelplaats, van 12 tot en met 28 juni, voor zo’n 6.000 sporters uit negentien takken en 49 landen: Baku, hoofdstad van Azerbajdzjan, olierijke voormalige Sovjetrepubliek aan de Kaspische Zee. Met hartstochtelijke steun van de regering, die het land via sport onder de internationale aandacht wil brengen. Azerbajdzjan noemt zich met een slogan Best kept secret in the world.

Maar waarom Europese Spelen op de toch al overvolle sportagenda? Europa liep achter bij andere continenten, vond een aantal eurofielen binnen de EOC, de koepelorganisatie van Europese olympische comités. Azië heeft zijn Asian Games, de Amerika’s hun Pan-American Games en zelfs Groot-Brittannië met zijn voormalige koloniën de Commonwealth Games. Maar geen eigen Spelen in het sportbolwerk Europa. Onverteerbaar.

Dat knagende gevoel ontbrak bij Jacques Rogge, die vanaf 1989 tot zijn verkiezing als IOC-voorzitter in 2001 de EOC leidde. De veronderstelling dat hij Europese Spelen altijd heeft tegengehouden gaat wat ver, maar het is evenmin toeval dat de proclamatie vrijwel samenviel met zijn afscheid als IOC-voorzitter. Rogge zag meer in Jeugd Olympische Spelen, die sinds 2010 worden gehouden en waarvan hij animator was. Jonge sporters voorbereiden op het grote werk in combinatie met culturele programma’s achtte de Belg zinvoller dan gearriveerde sporters een extra podium bieden. Bovendien leerden studies hem dat Europese Spelen de internationale sportkalender zouden ontwrichten.

De Jeugd Olympische Spelen kwamen er. En nu dus ook Europese Spelen. Met dank aan de Ier Patrick Hickey, IOC-lid en sinds 2006 voorzitter van de EOC. Hickey liet opnieuw een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren en plotseling bleek er wel ruimte in de agenda. Als de wil er maar is. En die heeft Hickey in overvloedige mate. Zodanig dat de grijze eminentie in 2012 steun kreeg voor zijn idee van 38 van de 49 nationale olympische comités. Al dan niet gewenst: de Europese Spelen komen er. En bij gebrek aan alternatieven is Baku de gelukkige gastheer. Hickey kreeg zijn sieraad.

Het plan voor Europese Spelen was vooraf afgekaderd met dertien sportbonden: boogschieten, judo, badminton, boksen, kanovaren, schermen, handbal, rugby, schieten, taekwondo, tafeltennis, triatlon en volleybal. Voor een debutant een acceptabel rijtje. Maar geen wenslijstje, want de drie belangrijkste olympische sporten ontbraken. En dat zinde de initiatiefnemers allerminst. Europese Spelen zonder atletiek, turnen en zwemmen zijn gemankeerde Spelen, menen zij.

Complicerende factor was evenwel dat de bestuurders van die drie sportbonden de Europese Spelen (nog) niet zien zitten. Atletiek, turnen en zwemmen hebben hun eigen toernooien met hun eigen sponsors en wensen geen verstoring van die samenhang. Intensief lobbyen heeft er uiteindelijk toe geleid dat die drie sporten in Baku toch op het programma staan, alleen sterk gedevalueerd.

De internationale zwembond LEN besloot ten langen leste de Europese jeugdkampioenschappen aan het programma toe te voegen. De Ranomi Kromowidjojo’s zijn derhalve niet welkom. De Europese turnbond EUG is ruimhartiger en voegt acrogym en aerobics aan de olympische onderdelen turnen, ritmische sportgymnastiek en trampoline toe. De kans dat Epke Zonderland naar Baku zal afreizen is evenwel klein, omdat drie maanden later op de WK turnen in Glasgow kwalificatie voor de Olympische Spelen van 2016 in Rio op het spel staat.

European Athletics, de Europese atletiekbond, was het meest halsstarrig van de drie. ‘Baku’ kon na stroef onderhandelen opgelucht atletiek aan het programma toevoegen, maar daar is alles mee gezegd. De Europese Spelen worden het terrein voor de Third League van de EK Landenwedstrijd, het vierde en laagste niveau. Geen plaats voor Nederlandse atleten dus, wel voor die uit bijvoorbeeld Andorra, Bosnië, Albanië, Luxemburg, Moldavië, Malta, Armenië of Azerbajdzjan.

Die zet past in de geest van de Europese Spelen, die ook innovatief en experimenteel heten te zijn. Daardoor is het definitieve programma met 29 disciplines atypisch van samenstelling, met sporten als 3x3-basketbal en judo voor blinden, maar ook met beachsoccer en het niet-olympische karate.

Nederlandse kandidaatsteden

Nederland zal niet ontbreken in Baku. Chef de mission Jeroen Bijl, manager topsport van sportkoepel NOC*NSF, rekent op een ploeg van zo’n 150 sporters. „Nu de Europese Spelen er zijn, hebben we besloten het als een prestatie-evenement aan te merken. De normen en limieten worden dus gerelateerd aan een plaats bij de topacht van de wereld.”

Nederland zou ook in beeld zijn als kandidaat voor de tweede Europese Spelen in 2019. Althans, de namen van Amsterdam of Rotterdam zingen rond in EOC-kringen. Hickey zou graag willen. Vanwege een regionale spreiding heeft hij voor 2019 een uitdrukkelijke voorkeur voor een West-Europees land. Liever niet twee keer op rij naar het oosten, waar Russische steden als Sotsji en Kazan of het Turkse Istanbul zich gretig hebben gemeld.

Hickey polste NOC*NSF-voorzitter André Bolhuis, die lid is van de EOC-commissie die toezicht houdt op de organisatie van de Europese Spelen. Maar na het echec van het Olympisch Plan 2028 is het Nederlandse enthousiasme voor omvangrijke Spelen voorlopig bekoeld. Rotterdam bijvoorbeeld is zeker niet in beeld, omdat die stad overweegt zich kandidaat te stellen voor de Jeugd Olympische Zomerspelen van 2022. Bolhuis gedecideerd: „Ik denk niet dat Nederland nu al toe is aan Europese Spelen. Er zijn zeker geen plannen voor een kandidatuur. Even niet.”