China dreigt Hongkongse democraten met zijn leger

Een ‘hete zomer’ lijkt op komst omdat China weigert vrije verkiezingen te organiseren.

Een land, twee systemen

De eerste dreigementen met het inzetten van het Chinese Volksleger in Hongkong en het afkappen van lucratieve contracten zijn geuit. De Chinese autoriteiten worden steeds bozer over de roep van Hongkongse, democratische groepen om algemeen kiesrecht in 2017 en de openlijke steun die zij krijgen in de VS van vicepresident Joe Biden en deze week in Londen van vicepremier Nick Clegg.

Als Hongkongers doorgaan met deze „subversieve, onpatriottische acties’’ en de aanhoudende, „chaotische” straatprotesten, dan moet het leger wel ingrijpen om de orde te herstellen, dreigde een hoge Chinese functionaris. Het Chinese leger is present in de voormalige Britse kolonie, maar houdt zich doorgaans onzichtbaar. De toon in de Chinese staatsmedia wordt aan de vooravond van een besluit in Beijing over de wijze waarop de zeven miljoen Hongkongers in 2017 hun ‘burgemeester’ mogen kiezen ook steeds grimmiger.

„Westerse landen die zich bemoeien met interne Chinese aangelegenheden moeten rekening houden met de gevolgen”, waarschuwde de Global Times, de tabloidkrant van de Communistische Partij van China (CPC) vanochtend. Gesuggereerd wordt dat de VS en Europese landen, die de pro-democratie-beweging van Hongkong steunen, kunnen rekenen op economische sancties.

Roep om vrije verkiezingen

Directe aanleiding zijn de de oproepen die de Hongkongse leiders van de Democratische Partij aan wereldleiders doen om druk op China uit te oefenen om in 2017 werkelijk vrije verkiezingen te houden. Toen in juli 1997 de Britse vlag in Hongkong werd gestreken en het rood van China er voortaan wapperde, kregen Hongkongers te horen dat zij hun autonomie met een vrije pers, een onafhankelijke rechtspraak en relatieve politieke vrijheden zouden behouden. „Een land, twee systemen”, orakelde de toenmalige Chinese leider Deng Xiaoping. Er werd ook algemeen kiesrecht in het vooruitzicht gesteld, te weten in 2017. Hongkong is daardoor de meest democratische stad van China, maar velen in de zakenmetropool aan de Zuid-Chinese Zee vrezen dat de belofte van vrije verkiezingen waaraan tal van wettelijke hervormingen vooraf moeten gaan door de nieuwe leiders in Beijing is ingetrokken.

Tot hun grote schrik – althans van de vele honderdduizenden demonstranten die de afgelopen weken de straat zijn opgegaan – knagen de autoriteiten in Beijing aan deze toezeggingen die ook zijn vastgelegd in de Hongkongse grondwet. Eerder deze maand maakte Beijing in een zogeheten ‘wit document’ duidelijk dat Hongkong een Chinese stad is en niet hoeft te rekenen op „volle autonomie”, ook niet bij het verkiezen van de chief executive, een soort burgemeester.

Ook de onafhankelijke rechtspraak – een pijler van het financiële centrum – staat onder druk want de Chinese autoriteiten zien de Hongkongse rechters als een verlengstuk van de overheid en niet als onafhankelijk.

Loyaliteit

In het kort komt het erop neer dat de Chinese autoriteiten willen bepalen wie zich kandidaat kan stellen. Ze willen dat niet overlaten aan de Hongkongers. Een belangrijke eis is dat de toekomstige leider houdt „van het land en van Hongkong”. Met andere woorden het moet een man of vrouw zijn die volkomen loyaal is aan de partij en China op de eerste plaats stelt. Hij moet beseffen dat Hongkong een Chinese stad is. De zittende leider van de stad Leung Chen-yin bevestigde gisteren met zoveel woorden dat uiteindelijk de CPC-leiders beslissen. Vanaf begin volgende week komen in Beijing partij-instanties die belast zijn met het beheer van Hongkong bij elkaar om een blauwdruk voor de verkiezingen van 2017 op te stellen.

„Dit alles is een duidelijke uitholling van de beloftes die in 1997 zijn gedaan”, reageert de jurist Benny Tsai, een van de leiders van de groepen die van plan zijn de komende weken het financiële centrum van Hongkong met demonstraties, werkonderbrekingen en blokkades stil te leggen. „Ik verwacht een hete zomer, het gaat de verkeerde kant op. Alle beloftes dreigen te worden verbroken en wie denkt dat wij gedwee de instructies uit China zullen opvolgen, vergist zich.”

Heel groot lijkt de internationale steun voor meer democratische rechten in Hongkong niet. Biden en Clegg betuigen hun bijval maar hun chefs, president Obama en premier Cameron, zwijgen, net als de Europese Unie. Geen land, en vooral Groot-Brittannië niet, wil ruzie met China.