‘450.000 mantelzorgers overbelast’/‘Wegens boete overweegt 1 op de 3 kinderen ouders niet in huis te nemen’

Twee beweringen van mantelzorgorganisatie Mezzo in De Telegraaf

illustratie Robin Héman

De aanleiding

Vanaf 1 januari moeten we meer voor onze familie, vrienden en buren gaan zorgen: de overheid bezuinigt en verwacht veel van mantelzorgers. Daarom begon Mezzo, een organisatie voor mantelzorgers, alvast een online meldpunt voor mensen die hun hart willen luchten over de zorg voor hun naasten. De Telegraaf berichtte erover in een gealarmeerd artikel: ‘Mantelzorgers houden hun hart vast’. 450.000 van de 2,6 miljoen mantelzorgers in Nederland zijn nu al overbelast, schreef De Telegraaf. Daarnaast zorgt ook de dreigende ‘mantelzorgboete’ (die door de Eerste Kamer met een jaar is uitgesteld) voor commotie. Mezzo-directeur Liesbeth Hoogendijk zegt in het Telegraaf-artikel: ‘Nu al overweegt een derde van de kinderen om die reden de ouders maar niet in huis te nemen.’ We checken de uitspraken over overbelasting en de mantelzorgboete.

En, klopt het?

Eerst de overbelasting van mantelzorgers. Het cijfer 450.000 komt uit een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau uit 2010. Volgens dit onderzoek waren er in 2008 in totaal 3,5 miljoen mensen die weleens mantelzorg gaven; daarvan was 2,6 miljoen meer dan acht uur per week óf meer dan drie maanden actief, en daarvan was weer 1,1 miljoen zowel langdurig als intensief betrokken. Overigens was het voor het SCP nog moeilijk om het aandeel overbelasten te berekenen, want daarvan waren voor 2008 geen cijfers. Wel voor 2007, dus die cijfers zijn omgerekend naar 2008.

Van na 2008 zijn geen cijfers beschikbaar. Het SCP werkt nu aan een nieuw onderzoek over mantelzorg, maar dat is nog niet af. We weten dus niet hoeveel mantelzorgers op dit moment overbelast zijn.

Dan de kinderen die hun ouders niet meer in huis zouden nemen. Dit zou gebeuren vanwege de kostendelersnorm, door critici ook wel de ‘mantelzorgboete’ genoemd, die ervoor zou zorgen dat samenwonende ouders en kinderen die beiden een uitkering hebben (bijvoorbeeld AOW of bijstand) daarop worden gekort. Vanwege de hevige protesten tegen deze maatregel heeft de Eerste Kamer die eind juni met een jaar uitgesteld. Toch houden mensen er nog steeds rekening mee dat het geld gaat kosten om hun ouders in huis te nemen.

Gaat het echt om een derde van de kinderen, zoals Mezzo-directeur Liesbeth Hoogendijk zegt in De Telegraaf? Een woordvoerder van Mezzo laat weten dat De Telegraaf dat niet goed heeft begrepen. Uit een onderzoek dat Mezzo een paar weken geleden deed, gebaseerd op een panel van 453 mantelzorgers, bleek dat 24 procent van de ondervraagden verwachtte te maken te krijgen met de kostendelersnorm. Daarvan weer 31 procent zei in dat geval apart te gaan of blijven wonen van zijn ouders. Dat is dus 7,4 procent van het totaal van de mantelzorgers.

Conclusie

In 2010 concludeerde het SCP dat in 2008 450.000 mantelzorgers overbelast waren. Het aantal klopt dus wel, maar het is al zes jaar oud. Van dit moment zijn er geen cijfers beschikbaar. De stelling dat er nu 450.000 mantelzorgers overbelast zijn, beoordelen we dus als niet te checken.

Dat een derde van de kinderen nu overweegt zijn ouders niet in huis te nemen, is onwaar. Uit onderzoek van Mezzo blijkt dat bijna een derde van de mantelzorgers die denken te maken te krijgen met de kostendelersnorm overweegt zijn ouders niet in huis te nemen. Dat is 7,4 procent van alle mantelzorgers, nog niet eens van alle kinderen.