Sluw spel rond staakt-het-vuren

Sluiten van wapenstilstand tussen Hamas en Israël is nu veel moeilijker dan tijdens vorige conflict

Israëlische militairen, bij de grens met Gaza vanochtend, nadat de humanitaire wapenstilstand van kracht werd. Foto AP

Leed de Israëlische premier Netanyahu nou zinloos gezichtsverlies, toen hij dinsdag akkoord ging met een staakt-het-vuren tegen de Palestijnse Gazastrook, dat Hamas vervolgens afwees, of was het een sublieme publiciteitsstunt?

De kritiek van zijn coalitiepartners was niet van de lucht. „Strategisch miskleunen”, verweet een minister Netanyahu. Een ander noemde de voorgestelde wapenstilstand „zwijgend toegeven aan Hamas”. De onderminister van Defensie, notabene een partijgenoot van Netanyahu, ging zo ver met zijn commentaar – dat Hamas Israël vernederd zou hebben – dat de premier zich genoodzaakt zag hem te ontslaan. De kritiek zal het Israëlische publiek in elk geval niet zijn ontgaan.

Anderzijds werd Netanyahu internationaal gelauwerd als de grote terughoudende in dit conflict, dat de afgelopen negen dagen escaleerde en al 227 Palestijnse levens en een Israëlisch leven eiste. En het gaf hem de legitimiteit, vertelde hij zijn kabinet, om de aanvallen op Gaza te kunnen intensiveren. Zo bezien was de wapenstilstand, die mislukte, een slimme zet.

Netanyahu moet hebben kunnen bevroeden dat zijn rechtse coalitiegenoten – net als 73 procent van de bevolking (volgens een peiling), nu nog helemaal geen staakt-het-vuren willen. De vraag is: had hij ingecalculeerd dat Hamas het voorstel voor een wapenstilstand af zou wijzen?

Hamas hint al sinds Israël vorige week een militaire operatie tegen Gaza begon op een wapenstilstand. Want de fundamentalistische beweging kan niet winnen van een militaire overmacht als Israël, met zijn F16’s, helikopters en antiraketschild. Het kan wel een pijnlijke nederlaag lijden.

Maar als het wapenstilstand sluit, wil Hamas die als een overwinning kunnen verkopen. Het behaalde nog geen enkele militaire triomf, zoals een raketinslag in Tel Aviv. Daarom wil het wel graag een diplomatieke zege, zoals een belofte dat de blokkade van Gaza wordt versoepeld. Een terugkeer naar de situatie zoals die voor de escalatie was, is voor Israël misschien wel acceptabel, maar voor Hamas – compleet blut door de blokkade – is het toegeven aan een verstikkingsdood.

Daarom is het helemaal niet zo verbazend dat Hamas het karige voorstel, dat Netanyahu naar verluidt samen met Egypte had bekokstoofd, dinsdag afwees. En daarom is het ook niet gek dat de internationale gemeenschap, die aandringt op een staakt-het-vuren, de moed nog niet opgeeft. Behalve Egypte zijn ook Turkije en Qatar, de Verenigde Staten en enkele Europese landen betrokken.

Maar het gaat nu moeizamer dan in 2012, toen Israël en Hamas na acht dagen van wederzijdse raketbeschietingen een wapenstilstand tekenden, waarbij Egypte had bemiddeld. Want toen waren in Egypte nog de Moslimbroeders aan de macht en onderhield Hamas goede betrekkingen met Kairo. Onder de huidige president Sisi, die zijn grens met Gaza hermetisch afsloot, is de verhouding danig bekoeld. Egypte zou nu de Palestijnse president Abbas, een rivaal van Hamas, meer invloed in Gaza willen geven, in ruil voor opening van de grens. Dat zint Hamas natuurlijk niet.

Bovendien zal Hamas nu minder snel genoegen nemen met vage toezeggingen van Egypte en Israël over versoepeling van de blokkade, zoals in 2012. Daarvan kwam namelijk niets terecht. Integendeel, de blokkade werd nog strikter en de humanitaire situatie in Gaza verslechterde navenant.

Dus de raketten razen nog even door. En dan zal het vermoedelijk toch tot een staakt-het-vuren komen. Want dat is ook in het belang van Israël. Ook Israël kan in dit conflict geen duidelijke overwinning boeken. Een grondoperatie om Hamas te vernietigen wordt aan beide kanten heel bloedig, dat kan Netanyahu in binnen- en buitenland moeilijk verkopen. Het herstellen van de rust is een realistischer doel.

Intussen probeerde Netanyahu al de eerste de vruchten van zijn vermeende knieval voor Hamas te plukken tijdens het bezoek van de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, gistermiddag.

„Hamas heeft de deur naar een diplomatieke oplossing dichtgedaan en is daarom alleen verantwoordelijk voor de voortzetting van het geweld”, aldus premier Netanyahu. En voor alle burgerslachtoffers, Israëlische én Palestijnse, voegde de premier er nog aan toe.

De positieve publiciteit werd snel teniet gedaan, toen het Israëlische leger vier jongetjes op het strand van Gaza doodschoot voor de ogen van de internationale pers. Het leger kan de zaak nog niet verklaren. Er zou tegelijkertijd sprake zijn geweest van een „legitiem Hamas-doelwit” en „misidentificatie”.