‘Pijnlijk– ik heb mij altijd voor het koninkrijk ingezet’

De premier van Aruba hongert uit protest. „Als ik in één jaar doe wat Nederland wil, breng ik mijn mensen in gevaar.”

Aruba: zo groot als Texel, meer problemen

Mike Eman is niet alleen in hongerstaking, hij slaapt ook nauwelijks. De premier van Aruba heeft, met entourage, zijn kamp opgeslagen tegenover het gele kantoor van de gouverneur. Op het plein dat naar zijn grootvader Henny Eman is vernoemd. Hij protesteert „op straat, tussen de mensen”.

Achter een haag van zeker honderd fans ontvangt Eman in een witte tent, op een plastic stoel naast het forse luchtbed waar hij met zijn vrouw de nacht doorbrengt. Het is niet de honger die hem wakker houdt, „maar het is hier luidruchtig met mensen die hun steun betuigen, en we hebben zorgen over de situatie”.

Vandaag gaat Eman de zevende dag in van de hongerstaking die hij vrijdag begon toen Nederland de gouverneur opdroeg de Arubaanse begroting niet goed te keuren. Hij is kilo’s kwijt en zijn bruin-groene ogen liggen diep in hun kassen. Eman leeft op vitaminewater en staat onder permanente controle van ambulancepersoneel, dat niet van zijn zijde wijkt. „Wat mij met meeste angst baart, is dat het plotseling mis kan gaan. De arts heeft me verteld dat een hongerstaking niet een langzaam proces is waarbij je precies kunt voorspellen wat er komen gaat, maar dat je opeens een hartstilstand kunt krijgen of in coma raakt.”

U bent boos op Nederland en de gouverneur omdat ze zich met uw begroting bemoeien. Maar waarom zo’n dramatische stap?

„We hebben sinds begin dit jaar geprobeerd te voorkomen dat onze autonomie wordt ingeperkt. Toen ik erachter kwam dat dat in Nederland in al die maanden niet was bezonken, dacht ik: dan gaat het me via de diplomatieke weg ook niet meer lukken. Met juridisch aanvechten zou ik heel weinig aandacht trekken, dus ik moest het uiterste doen om te laten zien dat wij ons onze status aparte niet laten ontnemen. Wij gaan zelf over onze begroting.”

Nederland staat onder toezicht van Brussel, Curaçao en Sint Maarten van Den Haag. Het is toch niet zo gek dat er ook controle is op de financiën van Aruba?

„Ik ben niet onwillig om Nederland het comfort te geven dat ze mogen meedenken en meekijken. Maar wel in een rol die past bij de autonomie van Aruba.”

In al uw autonomie heeft u de staatsschuld laten oplopen tot 75 procent en kwam u veel te laat met een begroting, die niet lijkt te deugen.

„Ja, onze staatsschuld is verdubbeld. Maar kijk eens naar de staatsschuld van Nederland, of van bijna alle andere economieën die zijn geraakt door de crisis sinds 2008. Sommige kozen, zoals Nederland, voor austerity [bezuinigen], wij kozen voor het aanjagen van de economie. Er was op Aruba lange tijd alleen geïnvesteerd in vijfsterrenhotels, wij wilden vijfsterrenonderwijs en koopkrachtondersteuning toen het toerisme terugliep en onze olieraffinaderij sloot. We zijn nu aan het hervormen, bijvoorbeeld door het verhogen van de pensioenleeftijd. Nederland wil ons zijn model opleggen, terwijl onze economische groei hoger is dan die van Nederland. Als ik in één jaar doe wat Nederland wil, breng ik het welzijn van mijn mensen in gevaar.”

Als u geen bemoeienis van Nederland wilt, kunt u toch uit het koninkrijk stappen? U hoeft premier Rutte maar te bellen...

„Deze behandeling is heel pijnlijk, juist omdat ik mij altijd voor het koninkrijk heb ingezet. Het is hier politiek altijd makkelijker om je af te zetten tegen Nederland dan de meerwaarde van het koninkrijk te benadrukken.

„Het koninkrijk is ontstaan uit piëteit: omdat het vroeger koloniën waren, en vanwege de slavernij, voelde Nederland een bepaalde verantwoordelijkheid voor de eilanden [naast de autonome landen Curaçao, Aruba en Sint Maarten ook de ‘bijzondere gemeenten’ Bonaire, Saba en Sint Eustatius]. Maar dat is tegenwoordig geen basis meer. We moeten nieuwe redenen bedenken waarom we het koninkrijk laten voortbestaan, dat het voor kansen zorgt en niet voor problemen. Dat we elkaar versterken.”

Hoe dan?

„Op economisch terrein. Maar ik heb me bijvoorbeeld ook ingezet voor de Nederlandse zetel in de VN-Veiligheidsraad, door met de Permanente Vertegenwoordiger in New York andere Caraïbische landen te bezoeken om die te overtuigen voor ons te stemmen. Dat heeft nu wel een nare bijsmaak.”

U wist dat de Nederlandse regering zich zorgen maakte. Toch lijkt u verbaast door haar opstelling.

„Ik ben ervan geschrokken hoe hard men hier in zit, vooral de VVD. Daar leeft een haat waarbij alle eilanden over één kam worden geschoren. Ook Rutte lijkt zich niet te kunnen verplaatsen in de positie van de ander. Het leek er deze week op dat we een nieuw akkoord konden sluiten met de Nederlandse regering. Dat was afgestemd met minister Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA), maar toen was Rutte niet bereikbaar. Die is blijkbaar te druk met het vinden van een nieuwe baan voor minister Dijsselbloem.”

Intussen bent u bereid uw leven te geven voor de Arubaanse autonomie.

„Ik ben bereid te sterven, maar ik hoop oprecht niet dat het zo ver komt. Dit is niet een machtsmiddel – als u niks doet, dan ga ik dood. Het geeft wel aan hoe fundamenteel deze kwestie voor mij is.”