Misdaad verhuist naar zuiden, politie niet

16 hennepkwekerijen per dag worden er opgerold, meest in het zuiden. Die criminaliteit is „betonrot” in de samenleving.

In Nederland zijn het afgelopen jaar door de politie 6.000 hennepkwekerijen opgerold. Dat zei de korpschef van de nationale politie Gerard Bouman gisteren bij de presentatie van het jaarbericht van het Openbaar Ministerie over 2013. Dat betekent dat de politie gemiddeld meer dan zestien keer per dag hennepplanten aantreft: op zolderkamertjes maar ook in grote loodsen.

Zo’n 30 procent van al die drugsfabrieken staat in Brabant, Limburg of Zeeland, vertelde de baas van de politie. De oude traditionele Hollandse criminele netwerken verschuiven hun activiteiten steeds meer vanuit de Randstad naar het zuiden van Nederland. Criminele motorbendes spelen hierin een belangrijke rol, aldus Bouman. Alleen al in Tilburg trof de politie afgelopen dinsdag op drie locaties hennep aan: in woningen werden meer dan 500 hennepplanten geruimd. Het zijn de dagelijkse tijdingen van het drugsfront.

Bestuurders en misdaadbestrijders in het zuiden slaan steeds nadrukkelijker alarm. Tien Brabantse burgemeesters zijn de afgelopen maanden bedreigd door de onderwereld. Gemeentehuizen moeten extra worden beveiligd. Dumpingen van drugsafval nemen sterk toe. Bouman ziet er ook meer liquidaties. De Bossche hoofdofficier van justitie Bart Nieuwenhuizen – een van de meest ervaren misdaadbestrijders – sprak deze week van Italiaanse toestanden. Bestuurders willen extra steun van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD).

Korpschef Bouman betitelde de georganiseerde criminaliteit gisteren als „betonrot” van de samenleving. Hij zei geen idee te hebben wat die 6.000 geruimde kwekerijen zeggen over het totaal aan dergelijke drugsproductiecentra in Nederland. „Als ik wist hoeveel kwekerijen er zijn, zou ik ze allemaal laten ontruimen.”

Een schatting van het aantal kwekerijen is twee jaar terug gemaakt aan de hand van de stroom die ze – meestal illegaal – aftappen. Het Platform Energiediefstal schat de gestolen hoeveelheid op 1 miljard kWh (op een totaalverbruik in Nederland van 117 miljard). Het jaarverbruik van een gemiddelde kwekerij werd geschat op 35.000 kWh. Dit betekende dat er gedurende het jaar 2012 ongeveer 30.000 kwekerijen in bedrijf waren.

Als dat cijfer klopt, betekent dit dat de pakkans zo’n 20 procent is. In het rapport Emergo, over criminaliteit op de Amsterdamse Wallen, beschreef criminoloog Cyrille Fijnaut in 2011 dat de Amsterdamse politie ervan uitgaat maar 10 procent van de kwekerijen op te sporen. In de regio Amsterdam werd het aantal op 4.000 geschat.

De meest actuele en gedetailleerde berekeningen maakten misdaadbestrijders en onderzoekers van de Universiteit van Tilburg eerder dit jaar in het rapport Integraal Appèl. Op grond van inbeslagnames en verklaringen van een criminele spijtoptant is berekend dat er alleen al in Tilburg tussen de 600 en 900 hennepplantages zijn. Er werken dagelijks zo’n 2.500 personen in deze criminele bedrijfstak. In de stad wordt jaarlijks tussen de 728 en 884 miljoen euro verdiend met illegale hennep. De omzet van de lokale drugshandel is daarmee even groot als de totale begroting van deze gemeente van 200.000 inwoners. In heel Brabant zouden volgens de onderzoekers al ongeveer 6.000 kwekerijen zijn.

Volgens Fijnaut ontbreekt het op enkele uitzonderingen na aan diepgaande onderzoeken om echt betrouwbare uitspraken te doen over de omvang van de Hollandse cannabisteelt. De aantallen ontruimde hennepplantages zijn al enige jaren constant. „Dat komt omdat de inspanningen van de politie ook constant zijn”, zegt Fijnaut. De capaciteit die de politie heeft voor drugsonderzoeken is eigenlijk al jaren onveranderd. „Er is te weinig serieuze recherchecapaciteit om de grote organisatoren achter de hennepteelt te vinden. De huidige drugsopsporing is puur gericht op het handhaven van de openbare orde. Veel verder gaat het nauwelijks”, zegt Fijnaut.

Recente noodkreten uit Noord-Brabant zullen daar geen verandering in brengen. Bouman en ook OM-baas Herman Bolhaar zeiden gisteren niet dat er extra politie zal worden ingezet om de drugsproductie aan te pakken. Minister Opstelten zei deze week, op werkbezoek bij de geplaagde burgemeesters, al hetzelfde. Misdaadbestrijders moeten gewoon nog meer hun best doen en beter samenwerken, zo luidt het credo.