Ik maak me grote zorgen over noodhulp in oorlogsgebieden

Gebeurt steeds vaker: hulp in conflictgebieden komt niet bij de mensen. Minister Lilianne Ploumen is bezorgd.

In het recente rapport Where is everyone? van Artsen zonder Grenzen (AzG) worden kritische opmerkingen gemaakt over grootschalige hulpoperaties. AzG baseert zijn kritiek vooral op ervaringen in conflictsituaties die op belangrijke punten afwijken van de hulpverlening na natuurrampen. De voorbeelden in het AzG-rapport – Syrië, Centraal Afrikaanse Republiek, Zuid-Soedan – zijn humanitaire crises als gevolg van gewapend conflict. In die situaties komt het helaas voor dat mensen die onze hulp het hardst nodig hebben soms heel moeilijk te bereiken zijn. Dit is een groeiend probleem. De omvang van de humanitaire noden, afnemend respect van strijdende partijen voor humanitaire principes en oorlogsrecht en de zwaarwegende verantwoordelijkheid van hulporganisaties voor de veiligheid van het eigen personeel zijn in het oog springende factoren.

De Verenigde Naties zijn bij elke humanitaire crisis een belangrijke speler. Dat willen we ook. Na de chaotische hulpverlening in Haïti (aardbeving 2010) hebben we internationaal afgesproken de coördinatie door OCHA structureel te versterken (OCHA is de VN-organisatie die de humanitaire hulp coördineert - red.). Als je het AzG-rapport leest komt er van die taak niet veel terecht. Ik vind dat te snel geconcludeerd. De VN werken soms traag en bureaucratisch, dat is waar. De VN zijn een organisatie met een politiek mandaat. Dat maakt opereren op basis van humanitaire principes soms lastig. Al deze punten spelen een rol, maar verklaren op zichzelf niet voldoende waarom hulpverlening in conflictsituaties soms niet lukt. Ik wil graag met de VN en met non-gouvernementele organisaties (ngo’s) nagaan welke maatregelen we kunnen nemen om mensen in nood beter te bereiken, vooral in conflicten. Hoe kunnen we er met elkaar voor zorgen dat kennis over en respect voor humanitair en oorlogsrecht weer groeit? Hoe kunnen we opkomende economieën en bedrijven beter betrekken bij noodhulp? Welke rol hebben ngo’s en hoe voorkomen we versnippering? In februari 2015 organiseren Nederlandse hulporganisaties hierover een top; een goede gelegenheid om te inventariseren wat Nederland wil bereiken bij de World Humanitairian Summit in Istanbul 2016.

Coördinatie van humanitaire hulp is nodig. Het succes ervan wordt niet alleen bepaald door de kwaliteit van de coördinator, maar ook door de mate waarin hulporganisaties en donoren bereid zijn zich te laten coördineren.

Bij dat laatste kan nog wel een vraagteken worden gezet.