Frankrijk omarmt Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam

Halina Reijn enHans Kesting. Foto Jan Versweyveld

De voorstelling The Fountainhead van theatermaker Ivo van Hove en Toneelgroep Amsterdam is in Frankrijk jubelend ontvangen. Het vier uur durende stuk naar de debuutroman uit 1943 van de Amerikaanse schrijfster Ayn Rand (1905-1982) ging deze week in première op het prestigieuze theaterfestival van Avignon en is volgens Le Monde „eindelijk een werkelijk enthousiasmerende voorstelling” tijdens de eerste editie onder de nieuwe directeur Olivier Py.

Het stuk, met onder andere Ramsey Nasr en Aus Greidanus Jr. als de rivaliserende architecten Howard Roark en Peter Keating, ging in juni al in Amsterdam in première. Le Monde zag „vier uur zonder dode momenten” die „absoluut fascinerend” waren en die „u doen nadenken en u ondervragen zoals geen enkele andere voorstelling tot nu toe in deze editie van Avignon”. L’Express noemde het stuk „magistraal” en zag Van Hove „andermaal de menselijke ziel ontleden en erin het bederf blootleggen”. De acteurs hebben volgens Libération „allen een soepelheid, een presentie zonder forceren, een perfecte identificatie met de complexiteiten van hun karakters”.

Het stuk is gelijk een kennismaking met de in Frankrijk weinig bekende maar ideologisch niet onomstreden Rand. Van Hove „slaapt met de vijand”, schrijft het linkse Libération over de auteur die een rigide soort individualisme lijkt te verdedigen. Hij vindt bij haar bouwstoffen „om naar de huidige wereld te kijken”.

Het festival wordt dit jaar overschaduwd door stakingen. Die context maakt het stuk volgens critici extra dwingend. „Wij willen samenwerken, niet ieder voor zich”, preekt een stem namens de actievoerders vlak voor elke voorstelling. Met een snoeiharde klap van een stalen pijp maakt de egocentrische Roark niet alleen aan die opgelezen boodschap, maar ook aan dat ideaal in de eerste minuut van The Fountainhead subiet een eind.