Dutchbat handelde onrechtmatig

Moeders winnen zaak om deportatie 300 mannen; Nederlandse soldaten hadden genocide moeten voorzien.

Bosnische vrouwen treurden vorige week bij 175 nieuw geïdentificeerde slachtoffers in Potocari, bij Srebrenica. Foto Reuters

De moeders van Srebrenica boeken een belangrijk succes. De Nederlandse staat is medeverantwoordelijk voor de dood van 300 moslimmannen die op 13 juli 1995 uit het Dutchbat-kamp Potocari zijn verwijderd. Zij werden daarna door Bosnische Serviërs vermoord. De staat is aansprakelijk voor de schade die is geleden door de familieleden van de slachtoffers. Dat heeft de rechtbank in Den Haag vanochtend geoordeeld in een zaak die was aangespannen door ‘de moeders van Srebrenica’.

Dit is de meest verregaande uitspraak van een rechter tot nu toe over de Nederlandse rol in de moslimenclave, die onder bescherming van de VN stond. Volgens de rechtbank hadden de Nederlandse VN-soldaten van Dutchbat er serieus rekening mee moeten houden dat de mannen de dood zouden vinden in een genocide. Als ze in het kamp waren gebleven, hadden de Bosnische moslims waarschijnlijk overleefd, oordeelt de rechter. „Door aan de deportatie van deze mannen mee te werken heeft Dutchbat onrechtmatig gehandeld.”

Tijdens en na de val van Srebrenica, een door de VN gegarandeerd ‘veilig gebied’, werden 8.000 moslims vermoord door de troepen van generaal Ratko Mladic. Dutchbat verzette zich niet tegen de inname van de enclave.

De staat is niet aansprakelijk op alle punten die de moeders van Srebrenica aanvoerden. Het uitblijven van luchtsteun kan de staat niet worden aangerekend, net zo min als het feit dat de enclave niet is heroverd.

De moeders van Srebrenica procederen al jaren tegen de Nederlandse staat en de VN over het drama dat zich voltrok na de val van de moslimenclave. De Hoge Raad besliste in 2012 dat de VN niet voor de Nederlandse rechter kunnen worden gedaagd. De klagers gingen in beroep bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat bevestigde in 2013 dat oordeel.

In een andere zaak tegen de staat boekten nabestaanden al eerder succes. De Hoge Raad oordeelde in 2013 dat Nederland aansprakelijk was voor de dood van drie moslimmannen die in juli 1995 in Srebrenica zijn vermoord. Hun nabestaanden krijgen 20.000 euro schadevergoeding per persoon. Het gaat om een tolk van Dutchbat en de familie van een elektricien. Hij en de vader en broer van de tolk werden uit het kamp van het Nederlandse VN-bataljon Dutchbat gezet en overgedragen aan de Bosnische Serviërs. Die vermoordden hen.

De nabestaanden van deze drie slachtoffers willen ook ex-militair Thom Karremans, de toenmalig commandant van Dutchbat, en twee van zijn ondergeschikten persoonlijk aansprakelijk stellen voor de dood van hun familieleden.