Dit zijn: terroristen/militanten/ rebellen/vrijheidsstrijders

Een ‘terrorist’ wordt geassocieerd met misdaad en is daarmee ideale oorlogspropaganda.Maar wie de terrorist is, kan met de dag veranderen.

Ook Nelson Mandela werd ooit zo genoemd.

Is dit een terrorist? Israëliër vecht tegen Palestijn.

De huidige strijd tussen Palestijnse terroristen (gezien vanuit Israël) en Israëlische terroristen (gezien vanuit de Gazastrook) wordt ongetwijfeld binnenkort tijdelijk gestaakt. Gevechtsrondes eindigen nu eenmaal. Maar een nieuw bestand zal niet meer zijn dan precies wat het zegt te zijn, dus de strijd barst vroeger of later weer los. Tussen de terroristen. Zeker ook nu er aan Israëlische zijde een dode is gevallen.

Waar er terroristen zijn, zijn er gijzelaars. De Israëlische bevolking, ‘gijzelaar van Hamas’. En de bevolking van de Gazastrook, ‘gijzelaar van Israël’. Luister maar naar de respectieve media en officiële mededelingen.

Je zou ze ook gewoon slachtoffers kunnen noemen, van een oorlog met het land als inzet. Maar zo werkt het niet in de oorlogspropaganda. Door de ander als terrorist te brandmerken en je eigen kant als gijzelaar claim je jouw gelijk. En meer dan dat, je superioriteit. ‘Terrorist’ wordt immers geassocieerd met ‘misdadiger’. Premier Rutte vertolkte afgelopen vrijdag in zijn wekelijkse televisie-interview heel duidelijk die mening over de terreurorganisatie Hamas. Israël heeft het recht zichzelf daartegen te verdedigen, onderstreepte hij.

Je kunt iedereen wel terrorist noemen

Een terrorist is tegenwoordig vaak een scheldwoord voor tegenstander, de tegenpartij, niet meer dan dat.

In het conflict in Oekraïne zijn de verschillende partijen eveneens elkaars terroristen.

Het regime in Iran heet voor Israël een terreurregime; ook wel een „zelfmoordregime” omdat het met het grote goed van een kernbom op Israël ook zijn eigen ondergang zou willen riskeren.

Voor de Syrische president Bashar al-Assad waren zijn tegenstanders van het begin af aan terroristen. Zo probeerde hij naar de buitenwereld toe het ongebreidelde geweld tegen ongewapende demonstranten te rechtvaardigen die protesteerden tegen zijn extreem repressieve bewind.

In Egypte kwam de Moslimbroederschap eerst in democratische verkiezingen aan de macht, en leverde zij de internationaal geaccepteerde president. Na een jaar werd deze door legercommandant Sisi ten val gebracht en werd de Broederschap naadloos omgedoopt tot een terroristische organisatie . Onder die noemer zijn al honderden van haar leden ter dood veroordeeld. Ze moet met wortel en tak worden uitgeroeid. Weg met die gevaarlijke terroristen. Het maakt niet uit dat ze zelf volhouden alle geweld te veroordelen.

Zelfs in Alice in Wonderland

Een terrorist is dus niet per se de man of vrouw die zichzelf opblaast in een menigte burgers om een min of meer dubieus doel te bewerkstelligen. De goede kant, dan is hij geen terrorist maar bondgenoot. Aan de foute kant, fout zoals gedefinieerd door zijn tegenstanders, staat de terrorist, of het nu die zelfmoordterrorist is, een organisatie of een regime.

Het woord terrorisme komt van terrere, Latijn voor angst aanjagen. ‘La Terreur’ heet de beruchte fase (1793-1794) in de Franse Revolutie, toen tienduizenden ‘vijanden van de revolutie’ zonder veel omhaal veroordeeld werden tot de guillotine of op andere manieren terecht werden gesteld. „Terreur is niets anders dan gerechtigheid, prompt, streng, inflexibel”, verklaarde Maximilien Robespierre, die op deze bloedige manier zijn idee van zuivere revolutie probeerde door te drijven. Hij noemde dit het „despotisme van vrijheid tegen tirannie”. Uiteindelijk ging zijn eigen hoofd er ook af, als inleiding op een minder gewelddadige fase in de Revolutie.

„Kop eraf”, decreteert de Hartenkoningin van Alice in Wonderland als ze een tegenstander ontwaart, inclusief Alice. Is de Hartenkoningin een terrorist, leidt ze een terreurregime of probeert ze op harde maar rechtvaardige en acceptabele manier namens haar burgers de orde te bewaren?

Het hangt er dus maar vanaf van welke kant je het bekijkt. En niet alleen dat, de gebruikte terminologie heeft de neiging te schuiven.

Neem de Islamitische Staat in Irak en Al-Sham (ISIS), die na de omverwerping van Saddam Husseins bewind opdook als Al-Qaeda-in-Irak. Simpel, een keiharde sunnitische terreurgroep. Zijn beruchte leider Zarqawi was een terrorist. Abu Bakr al-Baghdadi blies de groep nieuw leven in als ISIS. Zijn methoden zijn zo gruwelijk dat zelfs de leider van de centrale Al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri, zijn handen ervanaf trok. Gruwelijk, maar van Baghdadi’s kant bezien doeltreffend, want wat inmiddels de Islamitische Staat heet, heeft nu een gebied zo groot als Nederland in handen. Baghdadi heeft zichzelf tot kalief uitgeroepen aan wie alle moslims geacht worden trouw te zweren.

Bloedbaden voor het goddelijk gelijk

Kalief of gewoon terroristenleider? De Islamitische Staat pleegt nog altijd zelfmoordaanslagen op plaatsen in Irak en Syrië waar alleen gewone burgers zich verzamelen. Onder elke definitie gelden deze bloedbaden zonder meer als terrorisme. Maar Baghdadi leidt ook een embryoregering die het gebied dat in zijn macht is bestuurt naar zijn radicale interpretatie van het islamitisch recht.

Voor zijn aanhangers is Baghdadi natuurlijk de kalief die het goddelijk gelijk vertegenwoordigt. Maar is hij voor de tegenpartij nog wel een terroristenleider? In westerse media wordt hij meer en meer opgevoerd als commandant van een irregulier leger. Het zou de opmaat kunnen zijn naar de status van leider van een onwelkom, extreem repressief regime over een de facto staat, de islamitische tegenhanger van de meer seculiere dictators. De Robespierre van de islam.

Zo gruwelijk is de Islamitische Staat dat de Syrische Al-Qaeda-franchise Al-Nusra wel de status van ‘gematigde’ Al-Qaeda krijgt, met wie mogelijk te praten valt. In de buitenwereld wordt Hamas tegenwoordig haast vaker als terroristisch aangeduid dan Al-Nusra, dat toch een door Zawahiri erkende Al-Qaedagroep is, inclusief bomaanslagen – maar op aanhang van Assad, dat schijnt minder erg te zijn. Er bestond een consensus, in elk geval in het Westen, dat met Al-Qaeda nooit kon worden gepraat. Te veel doden, te griezelig, te extreem. Maar de geschiedenis laat zien dat de aanduiding terrorist niet hoeft te beklijven.

Sommigen blijven altijd terrorist, zoals de Palestijnse huurmoordenaar Abu Nidal die in dienst van Arabische leiders honderden mensen om het leven bracht. Maar er zijn ook terroristen die staatsmacht wisten te verwerven: Menachem Begin en Yitzhak Samir in Israël, en Yasser Arafat aan Palestijnse kant. Begin en Arafat brachten het zelfs tot de Nobelprijs van de Vrede.

En Mandela was het ooit ook

De Noord-Ier Martin NcGuinnees promoveerde vorige maand van (ex-)terrorist tot gast van de Britse koningin aan een banket. Of neem Nelson Mandela. Zijn ANC „is een typisch terroristische organisatie”, zei de toenmalige Britse premier Margaret Thatcher in 1987. „Wie denkt dat die de regering in Zuid-Afrika gaat leiden, leeft in sprookjesland."

Soms raakt een ex-terrorist overigens zijn moeizaam verworven respectabiliteit ook weer kwijt. Zie de in 2011 gelynchte Libische leider Gaddafi, eens opdrachtgever van terroristen, toen vriend van westerse leiders en uiteindelijk door zijn nieuwe vrienden weer ten val gebracht.

Zou ook Hamas in het Westen de status van terreurgroep kunnen kwijtraken? Uiteindelijk, zegt de geschiedenis, wordt er altijd gepraat met rebellen, of ze nu als terroristen te boek staan of niet.