Moeders van Srebrenica procederen al jaren - een overzicht van rechtszaken

Een van de Moeders van Srebrenica reageert in de rechtbank na de uitspraak vandaag. Foto ANP / Bart Maat

Een overwinning vandaag voor de ‘Moeders van Srebrenica’: Nederland is gedeeltelijk verantwoordelijk voor de dood van de moslimmannen, die in 1995 door de Bosnische Serviërs werden vermoord. Huh, maar dit was toch al eens bepaald? Klopt, maar dat was weer in een andere rechtszaak. Een overzicht voor wie ook de draad kwijt is in de verschillende zaken.

De moslimmannen werden in 1995 na de val van de enclave in Srebrenica van de compound van Dutchbat afgevoerd door de Bosnische-Serviërs. De rol die Dutchbat voor, tijdens en na de val van de enclave speelde en de verantwoordelijkheid die het droeg is door Nederland, de VN en Frankrijk na het eind van de oorlog in tal van onderzoeken, commissies en parlementaire enquêtes onderzocht.

Het Potocari Memorial Center in Srebrenica tijdens de begrafenis van 175 Bosnische moslims die onlangs in een massagraf werden ontdekt. Foto EPA / Fehim Demir

Steeds was daarvan de uitkomst dat de top van de Koninklijke Landmacht onwelgevallige feiten achterhield in de evaluatie van het drama. En dat het ministerie van Defensie te weinig deed om achter de feiten te komen. Maar directe verantwoordelijkheid of schuld aan de dood en de massamoord op de moslimmannen werd steevast van de hand gewezen, tot grote frustratie van nabestaanden van de slachtoffers.

De nabestaanden begonnen onder andere verenigd in de Moeders van Srebrenica vanaf 2002 met het voeren van verschillende rechtszaken tegen de Nederlandse Staat, tegen de VN en tegen oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans. De drie verschillende soorten zaken op een rij:

Schadeclaim van 1 miljard tegen de VN en Nederland

November 2002/2003
De ‘Moeders van Srebrenica’, 6.000 nabestaanden van slachtoffers van Srebrenica en tolk Hasan Nuhanovic stellen de Nederlandse staat en de VN aansprakelijk voor de massamoord en de val van de enclave en eisen schadevergoeding. Een jaar later dienen ze een schadeclaim in van 1 miljard dollar tegen de Nederlandse overheid en de VN.

De moeders van Srebrenica, nabestaanden van de omgekomen mannen, in de rechtbank voor aanvang van de uitspraak vandaag. Foto ANP / Bart Maat

Aanklacht tegen Nederlandse Staat

Juli 2005/2006
Nabestaanden van slachtoffers van Srebrenica, en VN-tolk Hasan Nuhanovic die zijn ouders en broer verloor, kondigen aan een civiele rechtszaak te beginnen tegen de Nederlandse staat. Zij vinden dat Nederland medeschuldig is aan de moord op hun familieleden in 1995. Ook de VN worden medeverantwoordelijk gehouden.

September 2008
De Haagse rechter oordeelt dat de Nederlandse Staat niet verantwoordelijk is voor de dood van een medewerker van de Nederlandse VN-macht Dutchbat, Dutchbatelektricien Rizo Mustafic, en twee familieleden van VN-tolk Nuhanovic. Nuhanovic gaat in hoger beroep.

Juli 2011
Het gerechtshof in Den Haag oordeelt dat de Nederlandse Staat wel degelijk verantwoordelijk is voor de dood van een medewerker van de Nederlandse VN-macht Dutchbat, en twee familieleden van VN-tolk Nuhanovic. Dutchbat had Mustafic en de vader en broer van Nuhanovic niet van de basis mogen sturen. Nederland gaat in cassatie.

September 2013
De Hoge Raad houdt het vonnis van het gerechtshof in stand: de Nederlandse staat is aansprakelijk voor de dood van de drie Bosnische moslimmannen die in 1995 door Bosnisch-Servische troepen zijn vermoord na de val van de enclave. De uitspraak betekent dat Nederland schadevergoeding zal moeten betalen aan de gedupeerden.

April 2014
De Staat biedt de nabestaanden van drie moslimmannen die in 1995 in Srebrenica zijn vermoord 20.000 euro.

Tolk van Dutchbat Hasan Nuhanovic (R) en nabestaanden van de vermoorde elektricien Rizo Mustafic reageren op de uitspraak van de Hoge Raad in 2013. Foto ANP / Martijn Beekman

Aanklacht tegen VN

Juni 2007
De 6.000 nabestaanden van de massamoord en de Moeders van Srebrenica dagvaarden de Nederlandse Staat en de VN opnieuw, ditmaal wegens de genocide in Srebrenica.

Juli 2008
De rechtbank in Den Haag oordeelt dat de Nederlandse rechter niet bevoegd is om te oordelen of de VN aansprakelijk zijn voor de genocide in Srebrenica. De VN genieten namelijk immuniteit. De Moeders stappen naar de Hoge Raad.

April 2012
De Hoge Raad oordeelt nogmaals dat de VN niet voor de Nederlandse rechter kunnen worden gedaagd. De Moeders van Srebrenica wenden zich nu tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

16 juli 2014
De Haagse rechter oordeelt dat Nederland aansprakelijk is voor de deportatie van ruim driehonderd mannen in Srebrenica in 1995. De uitspraak zet de deur open naar schadevergoeding. De Moeders gaan in hoger beroep omdat ze vinden dat Nederland aansprakelijk is voor de dood van alle weggevoerde moslimmannen van de Dutchbatcompound.

Juni 2013
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wijst de aanklacht af van de Moeders van Srebrenica en handhaaft het immuniteitsbeginsel van de VN.

Generaal Couzy begroet overste Karremans (rechts) bij zijn aankomst met het konvooi Nederlandse Dutchbat-soldaten bij het VN-kamp Pleso in Zagreb in 1995. Foto ANP

Aanklacht tegen Karremans

Juli 2008
VN-tolk Nuhanovic doet samen met drie andere nabestaanden van Srebrenica aangifte van genocide en oorlogsmisdaden tegen de voormalig Dutchbatcommandant Thom Karremans, zijn plaatsvervanger en een adjudant. In de aangifte wordt hen verweten dat ze de slachtoffers hebben verwijderd van de compound en overgedragen aan de Bosnische Serviërs, terwijl ze wisten dat dit zou leiden tot hun dood.

Maart 2013
Justitie stelt geen strafrechtelijk onderzoek in tegen oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans, zijn plaatsvervanger en een adjudant. Volgens justitie valt hen niet strafrechtelijk iets te verwijten.