De markt van Orgun is weggevaagd

Geweld eist steeds meer slachtoffers onder burgers. Gisteren stierven 89 mensen bij een aanslag op een drukke markt.

Omstanders en Afghaanse veiligheidstroepen op de plek van de aanslag gisteren op de markt in het dorp Orgun in het oosten van Afghanistan Foto AP

Het was druk met mensen die inkopen deden voor de ramadan gistermorgen op de markt van Orgun, een plaatsje in het oosten van Afghanistan, toen er gisteren een auto aan kwam racen, achtervolgd door de politie. Volgens ooggetuigen botste de auto op een paar andere wagens. Politieagenten losten schoten, waarna de voortvluchtige auto plotseling uit elkaar knalde.

Daarmee was de bloedigste aanslag in Afghanistan sinds de val van het Talibaan-bewind in 2001 een feit. Zeker 89 mensen kwamen om het leven, vooral vrouwen en kinderen. Tientallen anderen raakten gewond. De verwoesting was enorm. Tientallen winkeltjes en kraampjes veranderden in rokende puinhopen.

Wie er achter de aanslag in Orgun zit is onduidelijk. Orgun ligt dichtbij de poreuze grens met Pakistan. Afghaanse en Pakistaanse Talibaan bewegen zich vaak tamelijk ongestoord binnen dit grensgebied. Vlak over de grens, in Noord-Waziristan probeert het Pakistaanse leger al enkele weken Talibaan-bolwerken op te ruimen.

De Afghaanse Talibaan, die al heel wat burgerbloed aan hun handen hebben, distantieerden zich er gisteren direct van. „De mujahedeen (jihadstrijders) plegen niet zulke aanslagen en ze hebben er ook helemaal geen baat bij”, verklaarde hun woordvoerder, Zabihullah Mujahid.

Een andere mogelijkheid is dat het om een daad van het zogeheten Haqqani-netwerk ging, dat actief is in dit deel van Afghanistan. Het Haqqani-netwerk werkt vaak nauw samen met de Talibaan. Juist de laatste maanden was het in een strijd gewikkeld met de politie uit de provincie Paktika, die probeerde meer greep te krijgen op het gebied. Vorige week probeerden ze vergeefs de lokale politiecommandant Azizullah uit de weg te ruimen. Het Haqqani-netwerk werkt dikwijls met bommen die zijn verstopt in auto’s en vrachtwagens.

Het al dan niet geplande bloedbad in Orgun past in een verontrustende trend waarop de Verenigde Naties vorige week wezen. Uit nieuwe cijfers bleek dat het aantal Afghaanse burgerslachtoffers van geweld stijgt. In de eerste zes maanden van dit jaar vielen er 1564 doden onder burgers, 17 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het aantal gewonden, 3289, lag zelfs 28 procent hoger.

De VN legden ook een verband met het vertrek van de buitenlandse troepen uit veel Afghaanse gebieden. Daardoor zien de Talibaan nieuwe mogelijkheden om hun gezag uit te breiden, met name in het zuiden. Bij de strijd die daarvan het gevolg is, worden juist burgers vaak het slachtoffer. „In 2014 hebben de gevechten in toenemende mate plaats in gemeenschappen, openbare ruimte en in de buurt van de huizen van gewone Afghanen”, verklaarde VN-functionaris Georgette Gagnon vorige week. „Daardoor raakt het aantal doden en gewonden onder kinderen en vrouwen in een opwaartse spiraal.”

Ook Graeme Smith van de International Crisis Group, een gerespecteerde denktank, noemde het alarmerend dat het geweld jegens burgers weer toeneemt nu de buitenlandse militaire presentie wordt afgebouwd.