Bevel van de baas: géén werk op vakantie

Op vakantie met het geruststellende idee dat je baas dolgraag wil dat je níéts aan werk doet. Bedrijven springen steeds innovatiever om met het vakantiebeleid.Afstand nemen van je werk is heel goed.

Een zomerbonus van 250 euro. Dat is wat de medewerkers van adviesbureau &samhoud krijgen wanneer ze tijdens hun vakantie niet zakelijk bellen of mailen. „Tegenwoordig is de vraag voor een werkgever niet meer hoe je je mensen productief maakt”, legt oprichter Salem Samhoud uit, „maar hoe je ze tot rust laat komen. Met de huidige technologie nemen mensen nooit meer helemaal afstand van hun werk. Ik geloof dat mensen zich vaker moeten loskoppelen van hun telefoon of internet, meer balans zorgt voor excellente werkprestaties.”

Medewerkers vakantiezakgeld toestoppen om een keer echt de boel de boel te laten. In de Verenigde Staten – waar men geen recht heeft op vakantiedagen – is dit soort beleid niet vreemd. Zo besloot het Amerikaanse technologiebedrijf Fullcontact twee jaar geleden zelfs om werknemers 7.500 dollar vakantiegeld mee te geven. Onder drie voorwaarden: ze moesten werkelijk op vakantie gaan, niet bereikbaar zijn via internet of telefoon én ze mochten niet werken tijdens vakantie.

„Het is niet gezond om altijd verbonden te zijn met je werk”, zegt woordvoerder Brad McCarty, „en iedere werknemer verdient een vakantie zonder zich zorgen te hoeven maken over geld. Uiteindelijk zal dit beleid helpen om de onderneming beter te maken.”

De filosofie achter het vakantiebeleid van Fullcontact is dat medewerkers afleren dat zij de enige zijn die een probleem kunnen oplossen, met als resultaat dat ze beter samenwerken en kennis delen. Daar groeit het bedrijf van. Volgens Fullcontact werkt het beleid goed, de werknemers hebben niet alleen „spectaculaire vakanties”, belangrijk nog: eenmaal terug op kantoor werken ze „ongelooflijk hard”.

Bij Airbnb, de online community voor vakantiehuizen, bedachten ze iets soortgelijks. Hun vaste medewerkers mogen tijdens hun vakantie voor 2.000 dollar iets huren via Airbnb.

Net zolang vrij nemen als je wilt

Een andere trend in het vakantiebeleid van bedrijven is juist geen beleid voeren. Medewerkers van online videodienst Netflix zijn sinds 2005 vrij om zoveel mogelijk vakantiedagen op te nemen als ze willen. Tien jaar geleden vroeg een medewerker: „Als we geen werkuren bijhouden waarom doen we dat dan wel bij vakantiedagen?” Daar was het Netflix-management het wel mee eens. Vrijheid en eigen verantwoordelijkheid staan immers voorop in hun cultuur. Zelf geven de managers het goede voorbeeld. Ze boeken avontuurlijke vakanties en komen geïnspireerd weer terug.

Een bedrijf dat ook heilig gelooft in de zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid van hun werknemers is Microsoft. Ook hier geen bemoeienis met de vakanties van het personeel, al is er wel een maximum aantal vakantiedagen opgenomen in de contracten. „Mensen horen niet het hele jaar hun adem in te houden tot ze met vakantie gaan”, vertelt Julie de Widt, communicatiemanager bij Microsoft. „Medewerkers weten zelf het beste hoe ze kunnen ontspannen. Daar is geen beleid voor nodig.”

Ook internetbedrijven als Ask.com en Automattic, de ontwikkelaar van Wordpress, volgden de trend van onbeperkte vakantiedagen beschikbaar stellen. En softwarebedrijf SAS ontlast hun medewerkers nog eens extra door zomerkampen voor hun kinderen te organiseren.

Hoe ver of hoelang maakt niet uit

Genoeg initiatieven. Maar hebben ze daadwerkelijk een positief effect op het personeel?

Als medewerkers met een rustiger gevoel vakantie nemen door bijvoorbeeld een bonus mee te krijgen is dat positief, zegt Jessica de Bloom, wetenschappelijk onderzoeker aan de Universiteit van Tampere in Finland. Tussen 2007 en 2012 deed ze wetenschappelijk onderzoek naar vakantie aan de Radboud Universiteit Nijmegen

„Vakantie helpt altijd om uit te rusten. Het is dus belangrijk dat mensen vakantiedagen opnemen”, zegt ze. Een opvallend resultaat uit haar onderzoek is dat het niet veel uitmaakt hoe ver weg de vakantiebestemming is, hoelang de vakantie duurt en of er ook wordt gewerkt.

Mensen rusten vooral goed uit en noemen een vakantie geslaagd als ze hun vrije tijd zelf mogen invullen. Autonomie en ongedwongenheid is heel belangrijk.

Volgens De Bloom kan het geen kwaad als vakantiegangers zo nu en dan een zakelijk telefoontje plegen, zolang ze hier maar zelf over kunnen beslissen. Overvallen worden door een telefoontje van de zaak als de hele familie net gezellig aan de Côte d’Azur het hoofdgerecht bestelt, levert geheid stress op.

Mentale afstand nemen tot het werk is heel goed, blijkt uit haar onderzoek. Op welke manier, verschilt echter per persoon. De een gaat naar Afrika met zijn zakelijke telefoon in zijn broekzak, de ander blijft thuis op de bank hangen met de zakelijke telefoon en mail uit. In het algemeen geldt dat niet-werkgerelateerde activiteiten die veel aandacht vragen – zoals duiken of mountainbiken – het piekeren doet verdwijnen.

Helaas houden mensen het vakantiegevoel niet lang vast. Uit onderzoek blijkt dat werknemers zich in de eerste werkweek alweer even gespannen en futloos voelen als twee weken voor hun vakantie. Toch kunnen werknemers beter wel op reis gaan, toonde de Amerikaanse psycholoog Thomas Gilovich, verbonden aan Cornell University, aan. Mensen zijn op de lange termijn namelijk tevredener met een opgedane ervaring dan met materiële zaken. Zelfs wanneer de vakantie niet zo leuk was. Ervaringen zijn naderhand nou eenmaal gemakkelijker te idealiseren dan spullen.

Vieze doucheputjes

De vakantie zelf valt over het algemeen namelijk nogal tegen. Het miezert de hele dag; er zitten vieze haren in het putje van de douche in het appartement; de een wil het liefst de hele dag vissen terwijl de ander zich zo had verheugd op struinen over Franse marktjes.

De periodes voor en na de vakantie voegen minstens zoveel toe aan een geslaagde vakantie-ervaring als de vakantie zelf, wil onderzoeker Jessica de Bloom daarom benadrukken. Haar tips: richt je als bedrijf vooral op het leukste aspect: de voor- en napret. Plan de vakantie van medewerkers al vroeg in, zodat iedereen zich vast kan verheugen op de vrije dagen. Vraag een medewerker naar zijn vakantieplannen: het delen van je plannen vergroot de voorpret. Maak duidelijk dat het werk in goede handen is, en laat de medewerker niet vlak voor vertrek overwerken. In de laatste week voor de vakantie zijn werknemers nou eenmaal meer gestresst.

Eenmaal terug van vakantie, kan de medewerker het beste pas op woensdag beginnen, een uurtje eerder dan de rest zodat hij zijn mailbox alvast kan doorspitten voor hij zijn vakantieverhalen bij de koffieautomaat gaat uitwisselen. En o ja, laat de auto-reply tot twee dagen na terugkomst aanstaan. Alles voor een vlekkeloze rentree op de werkvloer.

Zal bij adviesbureau &samhoud deze zomer iedereen zijn bonus opnemen? Oprichter Salem Samhoud verwacht dat de helft van zijn personeel het zal doen. „Ons doel is al bereikt: de discussie is geopend, medewerkers worden bewust van de keuze die er is tussen een telefoontje opnemen of niet.”

Hijzelf neemt in ieder geval zijn telefoon niet mee op vakantie. Vier weken lang. Moet je eens opletten hoe uitgerust hij terugkomt.