Apenstreken leiden tot een cultuurclash

Ooit was de Apenplaneet een even succesvolle als pessimistische filmcyclus die zware onderwerpen als discriminatie, uitbuiting en revolutie aansneed – te beginnen met Planet of the Apes (1968), waarin slimme apen domineren en mensen vee zijn.

Na een stupide remake van Tim Burton in 2001 bleek de ‘originfilm’ Rise of the Planet of the Apes in 2011 een prettige zomersurprise. De opwindende scifithriller Dawn of the Planet of the Apes trekt die lijn door. Een cultuurclash die apenpolitiek bloedserieus neemt, en terecht. Zo’n bizar verhaal moet je droog brengen.

Tien jaar nadat een gemanipuleerd virus tegen alzheimer laboratoriumapen intelligent heeft gemaakt en de mensheid vrijwel heeft uitgeroeid, botst een groep overlevenden in de ruïnes van San Francisco op een apengemeenschap in de bossen onder leiding van Caesar, de door mensen opgevoede Mozes die apen bevrijdde en weerbaar maakte. De chimps, gorilla’s en orang-oetans hebben een stam gevormd die zich de rudimenten van spraak en kennis eigen maken. Als de mensen een watercentrale aan de praat willen krijgen voor stroom, volgt het eerste contact, en gaat het broeien tussen de melancholieke Caesar en de paranoïde Koba, die als laboratoriumaap door mensen werd verminkt. Er volgt een tragische escalatie van onbegrip, dreigementen, diplomatie, toenadering, angst en verraad, waarbij groepsbelang triomfeert.

Dawn is een compacte ‘zomerblockbuster’ die niet louter van de ene naar de andere actiescène dendert – al is de actie fascinerend, met aapmensen op berenjacht, te paard en zelfs in een tank tijdens een nachtelijke, woest vlammende bestorming. Je kan de plot cowboys & indianen noemen en het eindgevecht cliché, maar het is heel wat voor Hollywood dat alle personages legitieme motieven hebben. Zelfs Koba, die Stalins schuilnaam draagt, smeedt complotten met de beste intenties en geeft blijk van humor wanneer hij de domme aap uithangt. En natuur staat nu eens niet gelijk aan puur: Dawn is een zondeval waarin de mensen veel minder valt te verwijten dan de apen, met hun streken.