Volkert ging akkoord, maar dat was om vrij te komen

Volkert van der G. eist opheffing van de beperkende voorwaarden die gelden sinds zijn vrijlating. Hij vindt ze te verstrekkend.

Van der G.’s advocaten, Stijn Franken (links) en Mark Krul, gisteren tijdens het kort geding. Foto ANP

Op 10 maart van dit jaar had hij het nog schriftelijk bevestigd. Per e-mail liet Volkert van der G. het Openbaar Ministerie (OM) weten akkoord te gaan met de voorwaarden aan zijn vrijlating.

Nadat hij tweederde deel had uitgezeten van de achttien jaar cel die hem was opgelegd voor de moord op Pim Fortuyn in 2002, kon Volkert ruim twee maanden geleden de gevangenis verlaten. Hij moet wel een enkelband met GPS dragen, mag geen contact zoeken met nabestaanden en zich niet vertonen in Tilburg, Rotterdam, Den Haag en Hilversum. Hij moet psycholoog en reclassering bezoeken en mag geen contact hebben met de media.

Volgende maand zullen deze voorwaarden volgens landsadvocaat Cécile Bitter worden geëvalueerd. Maar daarop heeft Volkert niet willen wachten. Hij stapte naar de rechter omdat de regels hem niet bevallen. Het kort geding diende gisteren voor de Haagse rechtbank. Advocaat Bitter, die de belangen van de staat verdedigt, liet blijken dat ze vindt dat Volkert zeurt.

Hij heeft een „heel naar en uitzonderlijk misdrijf” gepleegd, zei ze, en dan is het toch niet raar dat justitie voorwaarden stelt aan de uitvoering van het voorwaardelijke deel van zijn straf. Zo hardvochtig zijn de regels in haar ogen niet. „Als een voorwaarde te zeer knelt, is ontheffing per geval mogelijk”, zei Bitter.

Als voorbeeld gaf ze aan dat de staat Volkert zelfs heeft aangeboden het kort geding bij te wonen, ook al was dit in de voor hem verboden stad Den Haag. „Maar hij is niet op dit aanbod ingegaan”, aldus Bitter.

Volkert van der G. (45), die sinds zes weken in Apeldoorn woont, vindt de voorwaarden die hij moet naleven sinds zijn vrijlating te verstrekkend, vertelde zijn advocaat Stijn Franken. Hij heeft inderdaad eerder dit jaar zijn handtekening gezet onder de nieuwe leefregels, maar dat gebeurde alleen om tactische redenen. Volkert wilde niet riskeren dat justitie hem toch niet zou vrijlaten in mei – er was al veel weerstand tegen zijn voorwaardelijke invrijheidstelling. Maar hij was altijd van plan de rechtmatigheid van de vrijlatingsvoorwaarden door een rechter te laten toetsen.

Recidive beperken

De nieuwe leefregels voor Volkert van der G. zijn volgens Franken disproportioneel en onrechtmatig. Volgens de advocaat mogen alleen voorwaarden worden gesteld die beogen het gevaar op recidive te beperken. Daar is in dit geval geen sprake van. Bovendien is het gevaar op herhaling van geweld door Volkert naar de mening van alle deskundigen laag, aldus zijn advocaat. Er bestond nog vrees dat de nieuwe huisvesting van Volkert en zijn gezin risico’s zou kunnen opleveren, maar daarvan is volgens Franken niets gebleken. De buurtbewoners in Apeldoorn hebben „rustig en beschaafd gereageerd”.

De voorwaarden vallen Volkert zwaar. Hij kan bijvoorbeeld niet goed op bezoek bij familie in Zeeland omdat hij niet mag reizen via Rotterdam of Tilburg „en de NS wil de trein niet laten omrijden”, zegt Franken. De regels schaden ook zijn nieuwe loopbaan. „Hij kan niet werken aan een toekomst als juridisch adviseur.” Veel rechterlijke instanties zijn in Den Haag en daar mag hij niet komen. En de enkelband is hinderlijk. Volkert „kan geen korte broek of zwembroek aan” want dan zie je dat ding. „Dat is stigmatiserend en belemmert resocialisatie”, aldus Franken.

Luidruchtig smaldeel

Volkert zou van een medewerker van de reclassering te horen hebben gekregen dat de voorwaarden in werkelijkheid zijn opgelegd om frustraties weg te nemen bij mensen die vinden dat de moordenaar van Fortuyn te mild is gestraft. „Of het nu is om het luidruchtige smaldeel in de samenleving tot bedaren te brengen, om de verantwoordelijke bewindspersoon uit de politieke wind te houden, om Volkert te beschermen of om hem te pesten, steeds geldt dat die voorwaarden niets te maken hebben met recidivebeperking”, zegt Franken. Dus zijn ze volgens de strafpleiter onrechtmatig.

De bijzondere voorwaarden zijn volgens hem ook in strijd met verscheidene grondrechten. De vrijheid van meningsuiting van Volkert wordt geschonden door het verbod te praten met de media. Zijn recht op een ongestoord gezinsleven en familieleven wordt door de staat beperkt door het verbod bepaalde steden te bezoeken. En de enkelband betekent een schending van zijn persoonlijke levenssfeer.

Landsadvocaat Bitter bleef het met hem oneens. Het is „onwaarschijnlijk” dat Volkert een nieuwe moord pleegt, maar er blijven „evident onzekere factoren”. Hoe zal hij bijvoorbeeld reageren op „stressvolle situaties en dreigingen van buitenaf”? Deskundigen houden er rekening mee dat Volkert zich opnieuw zal bewapenen. Bij die omstandigheden passen volgens haar bijzondere voorwaarden. Die gelden ook zodat Volkert kan tonen „verantwoordelijkheid te dragen voor de eigen toekomst en een bijdrage te leveren aan de bescherming van de samenleving door het beperken van de kans op recidive doordat hij onder toezicht van justitie staat”.

De rechtbank doet op 30 juli uitspraak.