Dubbel paspoort, dubbele straf

Stel, u bent strafrechter en u moet oordelen over twee jonge moslims. Het is duidelijk dat ze de wet hebben overtreden. En wat ze deden was ongeveer even ernstig. Ze komen allebei in aanmerking voor drie maanden cel vanwege een terroristisch misdrijf. Laten we zeggen: het werven van fondsen voor de jihad. Maar de één heeft een dubbel paspoort en verliest dus automatisch (van rechtswege) het Nederlanderschap. De ander is ‘alleen’ Nederlander en mag dat ook blijven.

Is dat eerlijk? Is dat gelijke behandeling of juist niet? Wordt de jongen met het dubbele paspoort hier wellicht ook dubbel gestraft? Deze vragen stellen is ze beantwoorden.

Dit voorbeeld komt uit een advies van de Raad voor de Rechtspraak over een wetsvoorstel van vorig jaar dat de mogelijkheden voor het ontnemen van het Nederlanderschap bij terroristische activiteiten moet verruimen. Bij de Raad blijven ze qualitate qua altijd keurig en dus „treden ze niet in de politieke keuze”. Er werd slechts beleefd maar dringend gevraagd het voorstel beter te motiveren. Maar er werd ook met nadruk gewezen op de vele niet voorziene gevolgen en de onredelijke, onrechtvaardige of gewoon scheve uitkomsten. Wie de voorzitter van de Raad vraagt of de rechtsstaat in Nederland in gevaar komt, krijgt meestal college over dit wetsvoorstel. Het kabinet is hier aan het uitglijden en blijft dat ook doen.

Vrijdag besloot het kabinet namelijk de gronden waarop het Nederlanderschap automatisch vervalt, verder uit te breiden. Onder terroristische activiteiten wordt nu ook deelname aan een trainingskamp of het geven van instructies begrepen. Moslimouders, let dus op als uw bozige pubers deze zomer op de Veluwe op ‘studiekamp’ willen. Als dat een terroristisch misdrijf oplevert en uw hier geboren kind ook een Marokkaans paspoort heeft, dan kan de staat hem na zijn straf ongewenst verklaren en het land uitzetten. Zijn collega-dwaallichten zonder tweede pas blijven hiervan gevrijwaard. Statenloosheid kan geen sanctie zijn, luidt internationaal de afspraak.

Het verlies van het Nederlanderschap is permanent en buitengewoon ingrijpend. En, zoals gezegd, zijn medeplegers met één paspoort zal dit nooit overkomen. Ook als hun misdrijven gruwelijker waren dan die van zijn medeplegers met twee paspoorten.

Van dergelijke „onrechtvaardige gevolgen” heeft het kabinet zich „geen rekenschap gegeven”, aldus de Raad destijds. Het kabinet brengt nu nieuwe, minstens even vage en ongelijksoortige delictsomschrijvingen dus ook onder de nieuwe wet. Het zal iedere Nederlander die ook een Marokkaans paspoort heeft de indruk geven tweederangs burger te zijn. En dat zijn burgerrechten als Nederlander hier slechts voorwaardelijk gelden. En dat is dan ook zo.