De ideale deelnemer Creatief kenner van de waan van de dag

De drie laatste winnaars van De slimste mens waren Owen Schumacher, Pieter Derks en Arjen Lubach: allen als satiricus beroepshalve gefascineerd door de waan van de dag. Dat is namelijk het geheim van een geschikte kandidaat: die moet niet alleen ad rem en creatief zijn, maar vooral in gelijke mate op de hoogte zijn van verschijnselen uit hoge en lage cultuur.

Van de tot nu toe bekende deelnemers van het zevende seizoen vervullen Jan Jaap van der Wal, Art Rooijakkers en Victoria Koblenko dus een favorietenrol. Eerder dan echte slimmeriken als natuurkundige Diederik Jekel en ‘wiskundemeisje’ Ionica Smeets.

Overigens was het soortelijk gewicht van de kandidaten in de Vlaamse versie gemiddeld groter. Daar zijn politici, professoren en hoofdredacteuren minder bang om af te gaan, ook al moesten ze in de Vlaamse variant soms een liedje zingen of een dansje doen. Daar voelde in België zelfs een voormalig minister-president als Mark Eyskens of een toekomstige als Yves Leterme en Herman Van Rompuy zich niet te belangrijk voor.

In Nederland heerst vooral het spook van het afbreukrisico. Onder de politici waren het vooral voormalige Kamerleden die zich in de arena waagden, zoals de D66’ers Bert Bakker en Lousewies van der Laan. Van de actieve politici was tot nu toe SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen het succesvolst. Ook Jesse Klaver (GroenLinks) en Mirjam Sterk (CDA) staken hun nek uit.

De leukste deelnemers zijn misschien wel de BN’ers die tot nu toe bijna niemand kende. Ze worden onverwachte helden, zoals in België mensenrechtenprofessor Eva Brems of journalist Annelies Rutten. Ook aan de faam van de huidige burgemeester van Antwerpen, Bart De Wever, leverde het verlies van de finale in de laatste seconde een cruciale bijdrage.

In Nederland zijn nog niet veel mensen in de quiz ‘ontdekt’. Het geldt een beetje voor cabaretier Ronald Snijders en rapper Youssef Gnaoui, maar oplettende tv-kijkers hadden die echt al wel eerder opgemerkt.

De vaak gehoorde opvatting dat mannen beter zijn in kennisquizzen dan vrouwen, gaat in mindere mate op voor De slimste mens. Hoewel nog maar een keer in Nederland de eindoverwinning naar een vrouw ging (Anniko van Santen van Opsporing Verzocht) haalden drie anderen de finale: journalisten Margriet van der Linden en Suzanne Bosman en columnist Hanna Bervoets. Vier van de achttien: dat is een score van 22 procent, vermoedelijk hoger dan het gemiddelde in Twee voor Twaalf of Met het mes op tafel. Maar daar zou nader onderzoek voor geboden zijn.