Citigroup veroorzaakte de kredietcrisis, en betaalt nu 7 miljard

Foto EPA

En weer moet een megabank een megaboete betalen. Gisteren maakte Citigroup bekend dat zij een schikking heeft getroffen met het Amerikaanse ministerie van Justitie van 7 miljard dollar (5,1 miljard euro). De bank voegt zich daarmee bij een grote groep banken die de afgelopen tijd diep in de buidel heeft moeten tasten wegens allerlei wanpraktijken.

1. Wat heeft Citigroup misdaan?

In essentie heeft Citi volgens Justitie de financiële crisis van 2008 en alles wat daarop volgde mede op haar geweten. Citi was één van de Amerikaanse banken die voorafgaand aan de crisis op grote schaal hypotheken verstrekte aan huizenkopers die eigenlijk niet kredietwaardig waren. Die hypotheken knutselde de bank vervolgens in elkaar tot nieuwe beleggingsproducten, die zij massaal doorverkocht aan grote investeerders. Citigroup wist dat deze mortgage backed securities rommel waren, maar verkocht ze niettemin gretig (alles bij elkaar voor zo’n 90 miljoen dollar).

Toen de huizenprijzen in 2007 plotseling in elkaar zakten, en huizeneigenaren in betalingsproblemen kwamen, bleken de hypotheekproducten waardeloos. Grote financiële instellingen zoals Fannie Mae en Freddie Mac vielen om en moesten door de overheid met tientallen miljarden dollars worden gered. De crisis was een feit.

2. Waarom wordt er nu pas geschikt?

Simpel gezegd: omdat er zo veel op het spel stond. Een miljardenboete is een aderlating voor elke bank, ook voor een rijke Amerikaanse die vorig jaar nog 13,7 miljard dollar winst maakte. En dus heeft Citi alles op alles gezet om de schade beperkt te houden. Sinds in februari 2012 het ministerie de zaak opende tegen Citi, is op het scherpst van de snede onderhandeld. Waarbij de bank in eerste instantie een ‘voorstel’ deed voor een schikking van 363 miljoen dollar. En het ministerie daar weer op reageerde met een ‘tegenbod’ van 12 miljard.

Ook andere grote Amerikaanse banken hebben de afgelopen jaren met enorme bedragen rechtzaken over rommelhypotheken afgekocht. De zes grootste Amerikaanse banken troffen sinds 2010 voor bijna 100 miljard dollar aan regelingen. Citi schikte in drie eerdere zaken voor een totaalbedrag van 4,7 miljard dollar.

3. Hoe erg is dit voor de bank?

Een goede toezichthouder moet een beetje leed toevoegen, zeggen toezichthouders graag. Dat heeft het ministerie met de schikking zeker gedaan. Citigroup maakte gisteren tegelijkertijd zijn resultaten over het tweede kwartaal bekend. Door de boete is de winst nagenoeg verdampt: 181 miljoen dollar tegenover 4,18 miljard een jaar eerder. Tegelijkertijd: in het licht van de schade die er mede door rommelhypotheken is ontstaan, valt de boete wel mee. Het IMF berekende ooit dat er in de VS door de crisis zo’n 2.700 miljard dollar is verdampt. Dat betekent dat de banken tot nu toe 3,5 procent van de veroorzaakte schade hebben terugbetaald.

4. Waar gaat het geld naar toe?

Citi betaalt 4,5 miljard dollar cash aan het ministerie en andere instanties. De resterende 2,5 miljard is bedoeld om woningbezitters met een te hoge hypotheek te ontluchten. Een deel van hun schuld wordt bijvoorbeeld kwijtgescholden, waardoor ze ook minder rente hoeven te betalen.

5. Heeft Citigroup zijn lesje geleerd?

Dat er nog steeds rommelhypotheken worden verkocht is een stuk minder waarschijnlijk geworden als gevolg van allerlei nieuwe regels die sinds de crisis zijn ingevoerd. Tegelijkertijd: banken, zeker Amerikaanse, sleutelen nog altijd zeer ingewikkelde financiële producten in elkaar, waarvan de risico’s soms moeilijk zijn te doorgronden. Dat gebeurt nog steeds in een soms duizelingwekkend tempo.