Als zelfs BitTorrent al geld gaat vragen...

Het bedrijf dat de software ontwikkelde waarmee massaal illegaal wordt gedownload, wil een tv-serie maken. Voor geld!Is gratis voorbij?

BitTorrent, het bedrijf dat de software ontwikkelde waarmee tientallen miljoenen internetgebruikers dagelijks illegaal films, muziek en series downloaden, gaat geld vragen om een eigen tv-serie te produceren. Ook voert BitTorrent een abonnementensysteem in, dat toegang geeft tot muziekbundels die door artiesten zelf zijn samengesteld, maakte het bedrijf gisteren bekend.

Dat lijkt een grap, maar dat is het niet.

BitTorrent kondigde aan een eigen science fiction-serie te willen maken: Children of the Machine, over een groep tieners die in postapocalyptisch Amerika probeert te overleven. Tv-series zijn duur, dus wil het bedrijf 2,5 miljoen dollar ophalen bij gebruikers van BitTorrent-software. Als 250.000 gebruikers bereid zijn 9,95 dollar te betalen, gaat Children of the Machine er komen. Een serie die, ironisch genoeg, na verschijning waarschijnlijk direct gratis op illegale torrentsites zal worden aangeboden.

Veel sites stoppen met gratis

De stap van BitTorrent komt op een interessant moment. Een toenemend aantal sites neemt afstand van het model dat internet begin deze eeuw domineerde: in de nieuwe, open wereld moest alle informatie gratis toegankelijk zijn. Hoe er geld mee te verdienen was van later zorg. Vooral mediabedrijven voeren na een lange tijd van gratis weggeven de betaalmuur weer in. Vorige week maakte The New Yorker, zo’n beetje één van de laatste tijdschriften die artikelen online gratis weggeeft, bekend een paywall in te gaan voeren.

Dat nu zelfs BitTorrent, het icoon van het gratis-tijdperk, overstag gaat, zegt alles over de nieuwe realiteit. BitTorrent werd in 2001 bedacht door Bram Cohen, een eigenaardige Amerikaanse programmeur met een talent voor het oplossen van puzzels. Een torrent is, simpel gezegd, een inventieve manier om zo snel mogelijk enorme bestanden te versturen. Sinds torrents bestaan, gaat downloaden niet rechtstreeks meer van één computer naar een andere – wie een torrent downloadt, haalt van duizenden computers kleine stukjes van het bestand binnen. Sindsdien duurt een film of muziekalbum downloaden via een illegale site als The Pirate Bay, dat gebruik maakt van de torrent-technologie, geen dagen maar minuten.

De torrent heeft illegaal downloaden mainstream gemaakt. Vooral films, in tijden van Limewire, Kazaa en Napster nog nauwelijks illegaal beschikbaar, kunnen sinds torrentsoftware makkelijk onderling worden uitgewisseld. Het aantal Nederlanders dat wel eens een film of serie downloadt is sinds 2008 van 10 naar 18 procent gestegen. De torrent kan bijna zelfstandig verantwoordelijk worden gehouden voor een halvering van de complete muziekindustrie – in 2000 nog goed voor 12,4 miljard euro wereldwijd. Het heen- en weer sturen van bestanden via torrents is inmiddels goed voor 10 procent van al het wereldwijde internetverkeer.

Want gratis bestaat niet

Bram Cohen heeft zich altijd van het illegale gebruik van zijn software gedistantieerd. Hij wijst er liever op hoe legitieme bedrijven zijn software hebben omarmd, zoals Facebook en Twitter – die gebruiken BitTorrent om intern grote bestanden rond te sturen. NASA gebruikte in 2010 BitTorrent om een foto van de aarde van 2,9 gigabyte voor iedereen beschikbaar te stellen. BitTorrent, dat een groot kantoor heeft in San Francisco met 150 werknemers, verdient geld door premium versies van zijn gratis software te verkopen aan twee miljoen betalende klanten. Want BitTorrent moet geld verdienen. Zoals elke site, zegt downloadexpert Joost Poort van de Universiteit van Amsterdam. Gratis bestaat nu eenmaal niet. „There’s no such thing as a free lunch.”

Beter gezegd: bij een internetbedrijf is de lunch eerst gratis en gaat langzaam steeds meer geld kosten, zodra de kantine elke dag volloopt. Gratis beginnen is nodig om snel aan zoveel mogelijk gebruikers te komen. Is die massa eenmaal bereikt, dan komen de advertenties. Worden we daar gek van, dan volgen de betaalde abonnementen.

Voorbeelden genoeg. YouTube begon volledig gratis, kwam daarna met opdringerige advertenties en begint binnenkort met een model waarbij gebruikers tegen betaling geen advertenties meer hoeven te zien. Spotify volgt ruwweg dezelfde strategie. Datingapp Tinder, die alleen al in Nederland anderhalf miljoen gebruikers heeft, presenteerde onlangs plannen voor een advertentie- en abonnementsmodel. „Je zult zien dat we snel geld gaan verdienen aan Tinder”, zei topman Gregory Blatt van Tinders moederbedrijf IAC/InterActiveCorp onlangs.

En de Grote Drie – de laatste gratis internetbastions Google, Twitter en Facebook? Dat lijken gratis diensten, maar zijn het feitelijk niet. Gebruikers betalen door het achterlaten van zoveel mogelijk privé-informatie – informatie die interessant is voor adverteerders. En, zegt Poort, het is helemaal niet ondenkbaar dat Facebook ook ooit met betaalde abonnementen komt. „Een Facebook-versie waar je niet door adverteerders gevolgd wordt, bijvoorbeeld.”