Alles weggeven, dat doen we niet meer

Zelfs het bedrijf dat de software ontwikkelde waarmee massaal illegaal onder meer films en muziek worden gedownload, gaat nu geld vragen. Popartiesten gaan met BitTorrent samenwerken. Is dit het einde van gratis?

Foto’s AFP, Andreas Terlaak, EPA

BitTorrent, het bedrijf dat de software ontwikkelde waarmee tientallen miljoenen internetgebruikers dagelijks gratis illegaal films, muziek en series downloaden, gaat geld vragen aan zijn gebruikers. BitTorrent voert in september een abonnementensysteem in waarbij gebruikers voor een vast bedrag per maand toegang krijgen tot muziekbundels die artiesten zelf samenstellen. Ook wil het bedrijf met een bijdrage van klanten een eigen tv-serie produceren. Dat maakte BitTorrent gisteren bekend.

Dat zelfs BitTorrent, hét icoon van het gratis-tijdperk, geld vraagt van gebruikers zegt alles over de nieuwe realiteit waarin internet- en mediabedrijven leven. Alles gratis weggeven, dat doen de bedrijven niet meer.

BitTorrent wil meer zijn dan een uitwisseldienst. Om klanten te trekken heeft het een eigen, succesvolle tv-productie nodig – zo is de redenering. Tv-series zijn duur, dus wil het bedrijf via crowdfunding 9,95 dollar ophalen bij 250.000 gebruikers van BitTorrent-software om Children of the Machine te kunnen maken – een serie over een groep tieners die in postapocalyptisch Amerika probeert te overleven. Als de 2,5 miljoen dollar is binnengehaald, gaat Children of the Machine er komen. Een serie die, ironisch genoeg, na verschijning waarschijnlijk, zoals alle tv-series, direct gratis op allerlei illegale torrentsites wordt aangeboden.

Het is een opvallende stap voor een bedrijf dat met zijn technologie illegaal downloaden mainstream maakte. BitTorrent werd in 2001 bedacht door Bram Cohen, een Amerikaanse programmeur met talent voor het oplossen van puzzels. BitTorrent heeft op dit moment 170 miljoen gebruikers.

Een torrent is, simpel gezegd, een slimme manier om snel enorme bestanden te versturen. Sinds torrents bestaan, gaat downloaden niet rechtstreeks meer van één computer naar een andere – wie een torrent downloadt, haalt van duizenden computers kleine stukjes van het bestand binnen. Sindsdien duurt een film of muziekalbum downloaden via een illegale site als The Pirate Bay, dat gebruik maakt van torrent-technologie, geen dagen meer, maar minuten.

Films, in tijden van Kazaa en Napster nog nauwelijks illegaal beschikbaar, kunnen sinds de torrent makkelijk worden uitgewisseld. Het aantal Nederlanders dat wel eens een film of serie downloadt is sinds 2008 van 10 naar 18 procent gestegen.

Halvering van muziekindustrie

De torrent kan bijna zelfstandig verantwoordelijk worden gehouden voor een halvering van de complete muziekindustrie – in 2000 nog goed voor 12,4 miljard euro wereldwijd. Het heen- en weer sturen van bestanden via torrents is goed voor 10 procent van al het wereldwijde internetverkeer.

BitTorrent wijst er zelf liever op hoe bedrijven de software hebben omarmd, zoals Facebook en Twitter. Zij gebruiken BitTorrent om intern grote bestanden rond te sturen. NASA gebruikte in 2010 BitTorrent om een foto van de aarde van 2,9 gigabyte voor iedereen beschikbaar te stellen.

BitTorrent, dat een groot kantoor heeft in San Francisco met 150 werknemers, verdient op dit moment geld door premium versies van zijn gratis software te verkopen aan twee miljoen betalende klanten. Want ja, BitTorrent moet geld verdienen. Zoals elke site, zegt downloadexpert Joost Poort van de Universiteit van Amsterdam. Gratis bestaat nu eenmaal niet. „There’s no such thing as a free lunch.”

Dat besef begint door te dringen. Het model dat internet begin deze eeuw domineerde – in de nieuwe, open wereld moest alle informatie gratis toegankelijk zijn – is achterhaald. Vorige week maakte The New Yorker, zo’n beetje het laatste tijdschrift dat artikelen online gratis weggaf, bekend een betaalmuur in te voeren.

Betalen om advertenties te weren

De nieuwe strategie: de lunch is eerst gratis en gaat geld kosten zodra de kantine volloopt. Gratis beginnen is nodig om snel aan zoveel mogelijk gebruikers te komen. Is die massa bereikt, dan komen de advertenties. Worden we daar gek van, dan volgen de betaalde abonnementen. Neem YouTube: dat begon volledig gratis, kwam daarna met steeds opdringerige advertenties en begint binnenkort met een model waarbij gebruikers tegen betaling geen advertenties meer hoeven te zien. Spotify volgt ruwweg dezelfde strategie. En gratis datingapp Tinder, die alleen al in Nederland anderhalf miljoen gebruikers heeft, presenteerde onlangs plannen voor een advertentie- en abonnementsmodel.

En de Grote Drie – de laatste gratis internetbastions Google, Twitter en Facebook? Dat lijken gratis diensten, maar zijn het feitelijk niet. Het zijn bedrijven die zó veel van ons weten, dat ze er tot nu toe in zijn geslaagd om omzet te genereren zonder een vaste stroom abonnementsgeld.

Gebruikers betalen in feite door het achterlaten van zoveel mogelijk privé-informatie – informatie die interessant is voor adverteerders, die zo in detail potentiële groepen klanten kunnen benaderen. En, zegt Poort, zo’n abonnementsmodel kan altijd nog, ook voor een bedrijf als Facebook. „Een versie waar je niet door adverteerders gevolgd wordt, bijvoorbeeld. Ik zou er best voor willen betalen.”