Successieoorlog om rechtse boedel

Permanente crisis in de partij van ex-president Sarkozy drijft kiezers in de richting van Le Pen.

Franse soldaten in uniformen uit de Eerste Wereldoorlog , vanochtend op de traditionele parade van 14 juli. Foto AFP

De aanhang is het moddergooien zat. Bijna eenderde van de sympathisanten van de grootste oppositiepartij van Frankrijk, de Union pour un mouvement populaire (UMP) van oud-president Nicolas Sarkozy, wil de partij ontbinden en vervangen door een nieuwe politieke beweging.

Dat bleek afgelopen weekend uit een peiling van bureau BVA voor het Franse dagblad Le Parisien. Ook kopstukken van de in verwarring verkerende centrum-rechtse partij, stellen de toekomst van de partij en hun eigen plaats hierin steeds vaker publiek ter discussie. „Ik vraag me af wat ik nog in deze partij te zoeken heb”, zei oud-minister Nadine Morano.

Sinds de UMP met Sarkozy in 2012 de presidents- en parlementsverkiezingen verloor, verkeert de partij in permanente staat van crisis. Een verkiezing om het partijleiderschap draaide uit op een guerre des chefs tussen het kamp van oud-premier François Fillon en tijdelijk partijleider Jean-François Copé, lang een vertrouweling van Sarkozy.

Toen vorig jaar uitkwam dat de partij het plafond voor campagne-uitgaven in 2012 had overschreden en miljoenen moest terugbetalen, organiseerde Copé een succesvolle inzameling onder de leden. Maar ontboezemingen van zijn rechterhand over fictieve rekeningen van een reclamebureau met het doel illegaal de campagnekas te spekken, leidden onlangs toch tot zijn val als partijleider.

Fillon, Alain Juppé en Jean-Pierre Raffarin, alle drie ex-premiers, hebben tijdelijk de touwtjes in handen genomen. Een door hun gevraagde onafhankelijke audit om het creatieve boekhouden onder Copé in kaart te brengen, wees uit dat de UMP door alle campagne-uitgaven en een peperdure verhuizing een schuld heeft opgebouwd van 74,5 miljoen euro, ruim twee keer het jaarlijkse budget.

Maar hoewel de financiële doorlichting was bedoeld om de partij in rustiger vaarwater te brengen, hebben wel erg specifieke lekken uit de administratie de interne machtsstrijd alleen maar vergroot. Zo onthulde het weekblad Le canard enchaîné dat oud-minister en Europarlementariër Rachida Dati bij de partij voor 10.000 euro aan telefoonrekeningen had gedeclareerd. Ter waarde van 24.000 euro heeft de UMP vliegtickets betaald voor de vrouw van Copé die, zo bleek later, als zijn parlementair assistent in dienst is bij de Assemblée nationale. Oud-premier Fillon zou bonnetjes voor privévluchten en helikopter-tripjes voor 14.000 euro hebben ingediend.

Wie achter welk lek zit, is onduidelijk. Vorige week nog is er ingebroken in een archiefkast van de partij. Maar de onthullingen geven aanleiding tot vrij schieten tussen de verschillende kampen, tussen ‘fillonistes’, ‘sarkozystes’ en ‘copéistes’.

„Ik kan het niet helpen dat François Fillon heeft geaccepteerd zich vijf jaar door Nicolas Sarkozy te laten vernederen”, twitterde Dati als revanche voor de onthullingen over haar declaratiegedrag. De oud-premier, die probeert een presidentiële kandidatuur van Sarkozy bij de verkiezingen in 2017 te voorkomen omdat hij zelf kandidaat wil worden, beticht ze van „schurkenmethodes”.

Fillon zelf vergeleek op zijn beurt de UMP onder Copé begin juni met een „maffiabeweging”. De voormalige tekstschrijver van Sarkozy, Henri Guaino, richtte zijn pijlen in een radio-interview vorige week weer op Alain Juppé, die eveneens probeert een terugkeer van Sarkozy te verhinderen. Juppé gaat mank onder een „verschrikkelijke arrogantie”, zei Guiano.

De partij hoeft, ondanks de grote schulden, nog geen surseance van betaling aan te vragen, verzekerde Juppé.

„Maar het failliet is uiteindelijk politiek”, meent het dagblad Le Figaro in een fel commentaar. De in UMP-kringen invloedrijke krant, die al maandenlang koerst op een terugkeer van Sarkozy, beticht de partij ervan de „immense vertrouwenscrisis die het land ondermijnt te voeden” en de gedesillusioneerde kiezers zo wel heel makkelijk richting het Front National van Marine Le Pen te stuwen. „Natuurlijk”, schreef Le Figaro, „de UMP heeft de gemeenteraadsverkiezingen [in maart] gewonnen, maar is het niet zo dat vooral de PS [van president Hollande] die heeft verloren?”

Om de politieke crisis te boven te komen en de schuldencrisis te bezweren, stelde burgemeester Christian Estrosi van Nice (een ‘sarkozyste’) een naamsverandering voor. Maar juristen hebben die suggestie direct van de hand gewezen: de miljoenen moeten nog altijd worden terugbetaald.

De enige oplossing is verkiezingswinst in 2017: dan komen subsidies vrij waarmee de schulden afgelost kunnen worden. „Maar hoe kun je winnen als je geen middelen hebt om campagne te voeren?” vroeg een partijbons zich in Le Monde af. In november kiezen de leden een nieuwe leider.