Spionage VS is onnodig risico

Het zou eigenlijk niet nodig moeten zijn om het nog eens te bevestigen. Maar de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Steinmeier verklaarde gisteren dat goede betrekkingen tussen Duitsland en de Verenigde Staten voor beide landen „noodzakelijk en essentieel” zijn. Zijn Amerikaanse collega Kerry sloot zich daarbij aan en benadrukte het politieke en strategische belang van de relatie. Deze vanzelfsprekendheden hadden ze niet hoeven te onderstrepen als er niet onlangs een lelijke kink in de kabel was gekomen.

De recente spionageaffaire is in Duitsland hard aangekomen. Eerst was er de ontdekking dat een medewerker van de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst spioneerde voor de Amerikanen, een paar dagen later gevolgd door de verdenking dat ook een medewerker van het ministerie van Defensie zich daar schuldig aan maakte. Steinmeier zinspeelde op de verontwaardiging daarover met een opmerking over „de moeilijkheden” die zich de afgelopen weken in de trans-Atlantische relatie hebben voorgedaan, en over de noodzaak de betrekkingen weer te laten opbloeien op basis van vertrouwen en wederzijds respect. Kerry verwees zelfs niet in zulke bedekte termen naar de spionagezaak – het Witte Huis had een dag eerder al laten weten dat meningsverschillen het beste binnenskamers opgelost kunnen worden.

Die meningsverschillen zijn groot – en groter dan alleen de vraag of het bondgenoten past elkaar te bespioneren. Amerika en Duitsland hebben elkaar hard nodig, daarin hebben Steinmeier en Kerry groot gelijk. En niet alleen voor beide landen, voor heel Europa is het belangrijk dat hun samenwerking optimaal is. Tegelijk lopen de belangen en opvattingen van Duitsland en de Verenigde Staten niet altijd parallel. Over de wenselijkheid van hardere sancties tegen Rusland denken de twee landen bijvoorbeeld verschillend. Ook over de inzet van militaire middelen in crisissituaties lopen hun overtuigingen regelmatig uiteen, net als over het gezag dat moet worden toegekend aan het volkenrecht.

Des te belangrijker is het om te voorkomen dat onnodige irritaties het grotere strategische belang van nauwe samenwerking verstoren. De Amerikanen hebben de goede relatie met hun Duitse bondgenoot op het spel gezet door in zee te gaan met een naar het zich laat aanzien niet erg waardevolle Duitse dubbelspion. Sinds de onthullingen van klokkenluider Edward Snowden had hun toch duidelijk moeten zijn hoe zwaar Duitsland tilt aan spionageactiviteiten op zijn grondgebied. Als de band met Duitsland de regering-Obama echt zo veel waard is, kan ze deze kwestie niet afdoen met obligate vriendschapsverklaringen.