Door Nederland betaalde fictie predikt verzoening in Rwanda

Een door de Nederlandse ngo La Benevolencija gefinancierde, Rwandese radiosoap die verzoening en verdraagzaamheid predikt. Dat is Musekeweya (‘Nieuwe Dageraad’). Zo’n tachtig procent van de Rwandese bevolking luistert elke week naar het wel en wee van de inwoners van Muhumuro en Bumanzi, twee fictieve, vijandige dorpjes. De radio is zeker op het platteland het belangrijkste communicatiemiddel, en de personages zijn na tien jaar uitzenden zo geliefd dat de acteurs in het dagelijks leven aan hun stem worden herkend.

„Rwanda is getraumatiseerd’’, zegt fotograaf Anoek Steketee. Met journalist Eefje Blankenvoort reisde ze meermalen naar Rwanda om alles over Musekeweya te weten te komen, zowel over het team erachter als over de rol die de serie in het land vervult. De resultaten zijn nu te zien en te horen op Love Radio, een kleine tentoonstelling in Foam Amsterdam met foto’s, film- en geluidsfragmenten, en in een gelijknamige webdocumentaire.

De genocide van twintig jaar geleden heeft zijn sporen getrokken. Steketee: „Erover praten valt de meeste Rwandezen nog zwaar. De termen Hutu en Tutsi zijn taboe, en worden ook in de soap niet gebruikt. Fictie leent zich goed voor het aansnijden van moeilijke kwesties. Mensen snappen precies waarnaar verwezen wordt.”

Het duo beperkte zich niet tot verslaggeving. Steketee’s foto’s geven een licht geabstraheerd beeld van een land in voorzichtig herstel. In de documentaire wordt de soap in enkele plotlijnen herverteld, met als finale een Romeo en Julia-achtig huwelijk tussen geliefden uit de twee dorpen. Steketee: „In werkelijkheid zijn de schrijvers alweer verder. Er is een derde locatie bijgekomen, waar de grond vruchtbaar is en waar hevig wordt gevochten. Toen ik vroeg of daarmee soms Congo bedoeld werd, ontkenden ze hevig. Iedereen in Rwanda let op zijn woorden.”