Pichichi

Het hele WK schreven we elke dag een stukje over een mooie voetbalterm. Van Geheimfavorit tot catenaccio. Vandaag de laatste: Pichichi, hoe de Spanjaarden de topscorer noemen.

Quizvraag: Wie zijn de enige twee Nederlanders die ooit de Trofeo Pichichi wonnen? En nog één: waarom wordt de Spaanse topscorer eigenlijk ‘pichichi’ genoemd, als dat letterlijk ‘klein eendje’ betekent?

Om met dat laatste te beginnen. In 1911 debuteerde spits Rafael Marando Aranzadi bij Athletic de Bilbao, de Spaanse club uit zijn geboorteplaats waar hij zijn hele carrière voor zou blijven spelen. Aranzadi was een opvallende verschijning, en niet alleen vanwege de witte bandana die hij tijdens wedstrijden droeg om zich bij kopballen te beschermen tegen de harde naden van de bal. Hij was namelijk ook nog eens buitengewoon klein - amper 1,56 meter, iets meer dan 50 kilo zwaar - en dat leverde hem bij vrienden, met wie hij op straat voetbalde, de bijnaam Pichichi op: klein eendje.

Pichichi scoorde. Veel. Hij maakt 200 doelpunten in 170 wedstrijden voor Bilbao (77 keer in 89 wedstrijden als je alleen de Copa del Rey, toen de belangrijkste Spaanse competitie, meetelt). In de tien seizoenen waarin hij voor Bilbao speelde, werd de Copa del Rey vier keer gewonnen. Ook zat hij in het eerste Spaanse internationale elftal en was hij in 1920 de uitblinker op de Olympische Spelen in Antwerpen.

Toch was hij bij leven nooit een publiekslieveling in Bilbao, wat er mede toe zou hebben bijgedragen dat Pichichi al op z’n 27e stopte als voetballer. Hij wilde scheidsrechter worden, maar stierf kort daarna al, op 28-jarige leeftijd, in zíjn stad Bilbao, aan de tyfus.

Na zijn dood was Pichichi ineens wel een legende. Nog altijd is het een gewoonte voor uitspelende teams die voor het eerst naar het stadion van Bilbao komen om bloemen neer te leggen bij het borstbeeld dat naar zijn gelijkenis gemaakt werd. En in 1953 riep de Spaanse sportkrant Marca een prijs voor de topscorer van de Spaanse competitie in het leven: de Trofeo Pichichi. Zo werd pichichi gaandeweg een gangbare term om de topscorer mee aan te duiden. Ook al is de letterlijke Spaanse vertaling van topscorer goleador, Messi en Ronaldo willen het liefst pichichi worden.

Dit WK gaat de eer met zes goals naar James Rodríguez van Colombia - of wordt hij vanavond nog ingehaald door Müller (vijf goals) of Messi (vier)?

Bijna vergeten - er staat nog een quizvraag open. De enige twee Nederlanders die ooit de Trofeo Pichichi wonnen: Roy Makaay en Ruud van Nistelrooij.

De animatie boven dit stukje is voor nrc.nl gemaakt door Funk-e - Explanimation.