Bij de schrijver breekt de winter aan

Illustratie: Cyprian Koscielnak

„Vaste boekenprijs is er ook om de schrijver te laten bloeien”, aldus het NRC-commentaar op 4 juli. Dat kan de Vereniging van Letterkundigen onderschrijven. Ook schrijvers hebben belang bij de vaste boekenprijs. De schrijver en de maatschappij zijn als de krekel en de mier: ’s zomers zingt de krekel voor de mieren, in de winter laten ze hem verhongeren. Bij de schrijver breekt de winter aan; ontlezing en sluiting van bibliotheken bedreigen de schrijver die geen bestsellers schrijft maar doorgaat voor, zoals de NRC-commentator schrijft, „mensen die hen wél lezen.”

De vaste boekenprijs biedt uitgevers de mogelijkheid om die minder gelezen schrijvers uit te geven; hun goed verkopende titels geven daarvoor financiële ruimte. Afschaffing van die vaste boekenprijs verschraalt het aanbod, omdat uitgevers minder financiële middelen hebben. Dat geldt ook voor de boekhandel. Soms hebben zij een knaller als Geert Mak of Jan Siebelink en kunnen dan onbekende of moeilijker auteurs op voorraad hebben. Dat is voor schrijvers en lezers van groot belang.

Zonder vaste boekenprijs zullen winkelketens, die om geld maar niet om boeken geven, bestsellers onder de prijs verkopen om klanten te lokken. Gelukkig heeft de Raad voor Cultuur bij minister Bussemaker aanbevolen om de vaste boekenprijs voorlopig te handhaven. Binnen vier jaar moet de wet worden geëvalueerd.

Hoe die evaluatie waarschijnlijk zal uitpakken, blijkt uit het opiniestuk in NRC van 11 juni 2014, waarin de Autoriteit Consument & Markt de vaste boekenprijs ter discussie stelt. Het argument dat deze vaste prijs een breed aanbod garandeert, vindt de ACM een loos argument. Waarom zou een boekhandelaar winst op een bestseller opofferen door een slecht verkoopbaar boek in te slaan?

Het antwoord op die vraag is: omdat de boekhandelaar van boeken houdt. Zoals een schrijver van het schrijven van boeken houdt, en dat volhoudt tegen alle wetten van de markt in. Dat de ACM zo redeneert, valt te verwachten. Het is een economisch instituut, dat waakt over de economische belangen van de consument. De ACM is de waakhond van de mieren. Krekels hebben geen waakhond. Krekels zingen uit liefde voor de muziek.

Vertrekpremies

Enquêteren? Attaqueren!

Wanneer komen commissarissen, Kamer en regering nou eens in actie? Parlementair enquêteren is belangrijk en verhelderend, maar ondertussen poetsen de uitvreters met buitenproportionele ‘vertrekvergoedingen’ de plaat.

Pim Praat