Nét te mooi om waar te zijn

Wie een vakantie boekt via internet, kan doelwit worden van oplichters. Professioneel ogende websites zijn niet altijd wat ze lijken; zelfs oplettende mensen trappen er soms in. „In je enthousiasme en je verlangen naar vakantie laat je de controle achterwege.”

Het was een aanbod dat je moeilijk kon weigeren. Begin mei kregen Herman en Esther per mail bericht dat zij, 20 procent goedkoper dan gebruikelijk, voor een week een appartement in New York konden huren.

Het zou oplichting blijken.

Herman en Esther vertrokken donderdag voor een vakantie van drie weken naar de Verenigde Staten. De laatste week brengen ze door in New York. Daarvoor selecteerden ze zeven accommodaties via de website HomeAway, die huiseigenaren en vakantiereizigers met elkaar in contact brengt, en toonden per mail hun belangstelling. Op hun vraag of de huizen eind juli beschikbaar waren, kregen ze verschillende reacties van de eigenaren. Eén mailtje kwam van een totaal andere, onbekende website, waaraan zij zelf niets hadden gestuurd. „Dank voor uw aanvraag”, luidt de aanhef. Er was een appartement in New York beschikbaar waarvan een beschrijving en een foto te zien waren op een inmiddels verdwenen website die in weinig van een betrouwbare website te onderscheiden was, compleet met verzonnen ervaringen van anderen en gestolen garantielogo’s en waarborgmerken: www.rentalsfinderinc.com.

Ze trapten er in.

De oplichters stuurden een contract dat zij ondertekenden en vervolgens maakten Herman en Esther bijna duizend euro over aan ene Octavian Rebac in Engeland. Daarna werd het stil. „We zijn onvoldoende alert geweest”, zegt Herman. Op de mail en op de site ontbrak een telefoonnummer en de communicatie was „heel summier”. Ze hadden meer argwaan moeten krijgen, zeggen ze nu. Ze hebben nog wel nagevraagd hoe het mogelijk was dat zij mail kregen van een website die hun adres niet had behoren te kennen, en niet kon weten wat ze zochten. Ze namen genoegen met het antwoord dat de onbekenden hun adres van de „partnerorganisatie” hadden gekregen. „In je enthousiasme en je verlangen naar vakantie laat je de controle achterwege.”

Elk jaar opnieuw worden vakantiereizigers opgelicht. Hoe omvangrijk de fraude is, is niet bekend. De politie kreeg vorig jaar 49.000 meldingen van internetoplichting. Hoe veel daarvan betrekking hebben op vakantiefraude, is lastig te achterhalen, aldus een woordvoerder. Wel is duidelijk dat zeven aangiften lijken op het verhaal van Herman en Esther. „In overleg met de officier van justitie wordt nu bekeken of er voldoende aanknopingspunten zijn voor een strafrechtelijk onderzoek.”

Zolderkamertje

Websites als HomeAway zijn populair. „Dat is op zichzelf geen probleem, maar je moet als consument wel goed opletten”, zegt een woordvoerder van de Autoriteit Consument & Markt. De Nationale Politie adviseert bij het boeken via internet „goed te kijken naar de ervaringen van anderen” en „je eens goed achter de oren te krabben” als een aanbieding heel goedkoop is. „Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat vaak ook zo.” De Consumentenbond adviseert bij het boeken van vakantiereizen na te gaan of de websites zijn aangesloten bij de reisbranchevereniging ANVR of bij Thuiswinkel.org. „Je moet als consument je huiswerk doen. Je moet op je hoede zijn. Iedereen kan op een zolderkamertje een website bouwen.”

De ANVR geeft informatie over de leden en houdt de financiële gezondheid in de gaten. Garantiefonds SGR keert uit als een aangesloten reisorganisatie door financiële problemen niet kan leveren. Thuiswinkel.org. heeft zo’n waarborgfonds niet, maar certificeert haar leden. „Onze leden moeten financieel, juridisch en qua veiligheid van persoonsgegevens hun zaken op orde hebben”, zegt directeur Wijnand Jongen. „We geven ze de kans om fouten te herstellen, maar als dat te lang duurt, bijvoorbeeld met als argument dat ze eerst nog een mooie website moeten bouwen, dan grijpen we in. Jaarlijks ontzeggen we twintig tot veertig bedrijven het lidmaatschap.”

HomeAway is intussen op zoek naar de oorzaak van het volgens een woordvoerder „extreem zeldzame” incident zoals met Herman en Esther. Het bedrijf fungeert als een prikbord, en stuurt mailtjes van belangstellenden door naar huiseigenaren. Waarschijnlijk, laat het bedrijf weten, is de mailbox van een van de huiseigenaren door criminelen gehackt, en hebben de oplichters op deze wijze de mailtjes onderschept. „Phishing is een gebruikelijke vorm van internetfraude, en de vakantieverhuurbranche is, tot onze grote ontzetting, een aantrekkelijk doelwit”, laat Tobias Wann weten, vice-president Centraal Europa van HomeAway. Dat eigenaren, veelal geen particulieren maar bedrijven, zelf ook daders van de internetfraude kunnen zijn, is volgens het bedrijf zeer onwaarschijnlijk. Het bedrijf zegt onlangs overigens een nieuwe manier van communiceren te hebben gelanceerd, waarbij het mailadres van vakantiereizigers niet meer bij de verhuurder terechtkomt. Herman en Esther kunnen vermoedelijk aanspraak maken op een schadevergoeding van achthonderd euro van HomeAway.

De oplichters werkten intussen de afgelopen maanden hard door. De verzonnen website www.rentalsfinderinc.com verdween na korte tijd uit de lucht, maar het niet te huren huis in New York bleef wel staan op de site www.topeliterentalsfinder.com. Deze website is vrijwel identiek aan een andere website, www.provacationfinder.com, wat betreft de ‘goede ervaringen’ van andere klanten (You did a great job”, „Thank you for your patience in answering all my questions”) en een tikje breed uitgevallen foto’s en profielen van zogenaamde medewerkers – vermoedelijk allemaal in het wilde weg gekopieerd van authentieke websites en hier en daar wat slordig opgesteld. Zo staat bij een foto van een man de beschrijving: „Kevin leads her team with enthusiasm and professionalism”.

De twee verdachte websites worden gehost vanuit Nederland, voor de andere websites gebeurt dat vanuit landen over de hele wereld. Als wordt geïnformeerd naar de echtheid van websites, zijn ze soms plotseling verdwenen, om een paar dagen later ineens weer op te duiken.