Massaal protest tegen koerswijziging hersenproject

Het Human Brain Project wil de menselijke hersenen in computers simuleren. FOTO'S HBP

Heibel om het virtuele brein. Ruim vijfhonderd Europese neurowetenschappers ondertekenden deze week een protestbrief tegen de programmavoorstellen van het Human Brain Project (HBP), een ambitieus tienjarig Europees onderzoeksprogramma dat tot doel heeft het menselijk brein in een computer te simuleren.

Van meet af aan was het HBP omstreden. Neurowetenschappers klaagden dat het onderzoeksprogramma inhoudelijk eigenlijk niet zoveel met de werking van hersenen van doen had, maar dat het eerder leek op een verkapt IT-project.

De Europese Commissie gaf het project, waarvoor in totaal een miljard euro zal worden uitgetrokken, in januari 2013 groen licht. Maar anderhalf jaar later heeft de programmacommissie de doelstellingen van het project aangescherpt en ondermeer het subprogramma Cognitieve architectuur geschrapt. Achttien deelnemende laboratoria vallen nu buiten de boot.

„Dat was hooguit de druppel”, zegt John van Opstal, hoogleraar biofysica bij het Donders Instituut in Nijmegen en een van de ondertekenaars. Hij heeft fundamentele bezwaren. „Er wordt nu een miljard euro gestoken in een project dat vrij nauw is afgebakend. Het is absoluut onduidelijk of de belofte – het nabouwen van het menselijk brein – over tien jaar zal zijn ingewilligd. Het is een schot in het duister.”

Hoogleraar neurowetenschappen Chris de Zeeuw van Erasmus MC in Rotterdam, die ook tekende, is minder radicaal: „Het blijft een zinvol project, maar ik maak bezwaar tegen het terugdraaien van eerder gemaakte afspraken. Zo wordt het minder goed. Zowel investeren in IT als in neurowetenschappen vind ik zinvol; de combinatie is nog beter.”