Klose bleef Klose, hij kon niet anders

Duitsland vond zichzelf opnieuw uit deze eeuw. En altijd was daar Klose.

De Duitse spits Miroslav Klose is van het loeren en wachten, en net daar zijn als die bal uit de kluts voor zijn voeten komt. De franje volgt bij de viering van een doelpunt. Foto Reuters

In São Cristóvão, langs de autobaan die van het internationale vliegveld van Rio de Janeiro naar het centrum voert, ligt een piepklein stadionnetje met op de muur de tekst ‘Aqui nasceu o Fenomeno’ – hier is het fenomeen geboren. Ronaldo dus, tot vorige week alltime topscorer op het WK met vijftien doelpunten. „De meest veelzijdige spelers die er ooit is geweest”, zei Miroslav Klose donderdag op een persconferentie, twee dagen nadat hij Ronaldo uit de boeken had geschoten met zijn zestiende doelpunt op een WK. Ook een fenomeen, op zijn geheel eigen, minder oogstrelende wijze.

Het kon er ook nog wel bij op een avond die de grootste WK-deceptie voor Brazilië voortbracht. De wereld kon dinsdag ongeveer drie minuten stil staan bij de historische waarde van de 2-0 die Klose maakte in de halve finale tegen Brazilië, want er zou nog veel meer geschiedenis geschreven worden. Toni Kroos sloeg twee keer toe en daarna bracht Sami Khedira een onvoorstelbare ruststand van 5-0 op het scorebord. Ronaldo, tv-analist ter plaatse in Belo Horizonte, was net als zijn volk meer bezig met de ontmanteling van de Seleção dan met het afscheid van zijn eigen record. Het was een avond van collectieve ontgoocheling en schaamte, terwijl Die Mannschaft in al haar harmonie reepjes maakte van Brazilië.

Voor persoonlijke prestige was het niet de tijd en plaats. Maar de prestatie van Klose, koning van de uitgenaste doelpunten, grenst aan het onvoorstelbare wanneer je bedenkt dat de Duitse spits van Poolse afkomst op zijn twintigste nog op amateurbasis speelde. Hij is 36 jaar inmiddels, en gevraagd naar wanneer hij er mee stopt zei hij donderdag met zelfspot: „Sorry, maar ik kan nog door. Ik heb al vaker gezegd dat ik wel zie hoe lang ik meinen Kadaver nog kan meezeulen.” Zo noemt hij zijn lichaam dus.

Zestien doelpunten op vier WK’s. Klose maakte er zeven met het hoofd, al zijn vijf goals op het WK in 2002 bijvoorbeeld, en twee van minder dan twintig centimeter van de doellijn. Hij was erbij toen een onooglijke Mannschaft tot de finale reikte in het Japanse Yokohama in 2002. Hij was erbij in eigen land in 2006, toen die Wende richting een aantrekkelijker voetballend Duitsland zich aandiende. Hij was erbij in 2010 met goals tegen Engeland en Argentinië, monsterzeges in Zuid-Afrika. En nu, na de eclatante 7-1 overwinning op Brazilië, speelt Klose – mogelijk – de tweede WK-finale van zijn leven, zondag in stadion Maracanã tegen Argentinië.

Klose heeft het het allemaal meegemaakt, de moderne Duitse voetbalgeschiedenis waarin een het land van Laufpensum een nieuw en fris gezicht kreeg. En Klose bleef steeds Klose, hij kon niet anders. Eigenlijk zag hij twee keer een revolutie aan zich voorbijtrekken, want zijn talent voor het maken van goals bracht hem bij Bayern München toen Jürgen Klinsmann en later Louis van Gaal daar ook een nieuwe standaard neerzetten. „De speelwijze van het Duitse elftal is geschapen naar de contouren van Bayern München”, zegt Andries Jonker, toenmalig assistent-trainer onder Van Gaal. „Op de plekken waar geen Duitser speelt bij Bayern heeft het Duits elftal een volwaardig alternatief. Alleen hebben ze momenteel geen superspits.” Robert Lewandowski van Borussia Dortmund is een Pool, Mario Mandzukic van Bayern is een Kroaat. Nu de niet-geselecteerde Mario Gomez geblesseerd is moet bondscoach Joachim Löw opnieuw een beroep doen op zijn veteraan.

En zo kon het onwaarschijnlijke verhaal werkelijkheid worden van de oud-amateurvoetballer die Ronaldo overtrof. Wat al niet mogelijk is met subliem Torinstinct, hard werken, sober leven. Klose gaat niet naar nachtclubs, figureert zelden in Bild, drinkt niet. „Nou ja, zelden”, zei hij donderdag. Hij heeft een welhaast perfecte timing waarmee hij met zijn bescheiden 1 meter 83 bijna al zijn kopduels wint. Dan knikt hij de bal richting grond, vaak in de hoek.

Klose weet het zelf als geen ander: hij is niet de totale voetballer, de moderne superspits. In de lovende woorden voor Ronaldo, nadat hij de Braziliaan onttroonde als alltime WK-topscorer, proef je naast de bewondering ook precies dat wat hij bij hemzelf mist: veelzijdigheid. Ronaldo, O Fenomeno, is dus volgens Klose de meest complete speler ooit. „Ik speel nu in Italië [bij Lazio Roma] en iedereen die ik spreek over Ronaldo zegt: de beste speler die in Italië gespeeld heeft.” Misschien werd Diego Maradona vergeten, maar hoe dan ook: hij noch Ronaldo maakte zoveel goals als Klose voor Duitsland. Nu 71, ook een record, in 136 interlands. Alleen Lothar Matthäus speelde vaker voor Die Mannschaft.

Toen Klose achter Ronaldo als tweede eindigde in topscorerklassement op het WK in Zuid-Korea en Japan in 2002 – gedeeld met de Braziliaan Rivaldo – was hij een speler die zelfs Duitsland nog amper had leren kennen. Rond de eeuwwiseling speelde hij nog op amateurbasis bij FC Kaiserslautern II. Zijn opmars naar Duits topscorer allertijden was er één van de lange adem, met als prettig neveneffect de bescheidenheid die met zo’n route gepaard gaat. Jonker: „Ik heb meegemaakt dat we hem wilden laten invallen bij een 1-1 stand. Maar net op dat moment viel de 2-1 voor ons. Hij draaide zich om naar Louis en zei: ‘Trainer, ik denk dat het beter is dat ik nu niet inval.’ Dat had ik nog nooit eerder gezien, een speler die op die manier – wars van eigenbelang – meedenkt met het team. En hij kwam er toen ook niet in, want Miro had het goed gezien: dat was beter voor het team.”

De komst van Van Gaal naar Beieren in 2009 betekende slecht nieuws voor Klose. Jonker: „Toen wij bij Bayern München begonnen hadden we vier spitsen voor het tweespitsensysteem dat toen beoogd werd door de club. Maar dat werd dus één spits onder Van Gaal met vleugelaanvallers. Toen kwam hij in een lastige situatie terecht, want er werd wel verwacht van die spits dat hij dan ook mee voetbalt, dat hij zich voortdurend aanbiedt. En ja, dat is niet echt zijn ding. Je zag ook echt dat hij daar op de training moeite mee had. Klose is van het loeren en wachten, en net daar zijn als die bal uit de kluts voor zijn voeten komt. Het was een teleurstellend jaar voor hem, maar ik heb nooit ook maar één wanklank gehoord. Altijd hard getraind. Daar heb ik veel respect voor.”

Ronaldo had Klose al verwelkomd in de ‘club van vijftien’ toen de Duitser met zijn goal tegen Ghana op gelijke hoogte kwam met de Braziliaanse vedette. „En nu kan ik zeggen: iedereen is welkom in de club van zestien”, zei Klose donderdag.

Uit zijn schaduw is allang een nieuw Duits doelpuntenfenomeen getreden. Thomas Müller staat nu al op tien doelpunten op twee WK’s en hij is twaalf jaar – ofwel drie WK’s – jonger dan Klose. Niet echt een spits, loopt ‘tussen de linies door’ met die eeuwig afgezakte kousen. De gedachte aan wat Müller nog kan bereiken aan doelpuntentotaal is prikkelend, een topfavoriet voor speler van het toernooi.

Klose staat niet in de lijstjes voor beste speler. Hij heeft de bal niet aan een touwtje, hij begoochelt niet de zintuigen. Hij staat gewoon heel vaak op de goede plek. Der Ewige Klose, noemen Duitse kranten hem inmiddels. Misschien neemt hij afscheid met een wereldtitel. Misschien zeult hij nog wel een tijdje rond met zijn kadaver.