Het festival is de nieuwe disco

Er zijn meer festivals dan ooit. Het aantal festivals groeit dit jaar opnieuw. Vooral jongeren struinen festival na festival af. En daar heeft het clubcircuit last van.

Festival op het terrein van de Westergasfabriek in Amsterdam. „Ik ben een echte festivalganger. Gisteren was ik hier ook.” Foto Roger Cremers

Het gras van het Amsterdamse Westergasterrein is nog maar net droog als de meeste bezoekers van dancefestival Pitch het veld op stromen. Iedereen heeft op de zon gewacht. Lekker een beetje hangen op het gras, biertje erbij.

Dat is de sfeer waarvoor Liselotte Spitters (22) komt. „Ik ben een echte festivalganger. Gisteren was ik hier ook en morgen ga ik naar De Wereld Draait Buiten.”

Ze komt makkelijk aan zes festivals deze zomer. „Net als vorig jaar.” Een kostbare hobby voor een student: de prijs voor een kaartje begint vaak bij 50 euro en loopt op tot bijvoorbeeld 195 euro bij Lowlands. „Jammer dat festivals zo duur zijn”, zegt Spitters, „terwijl studenten de doelgroep zijn.” Het leuke aan een festival is dat het overdag is, zegt ze. „Dat vind ik heerlijk, dus ik heb het er wel voor over.”

Spitters is niet de enige. Alleen al in de zomermaanden juni, juli en augustus worden ruim 300 festivals gehouden – van dance tot literatuur – die zo’n 12 miljoen keer zullen worden bezocht. De ‘festivalisering’ is al meer dan tien jaar bezig. Ondertussen groeit het aantal nog steeds. „Dit jaar zijn er meer dan ooit”, verwacht Kim Behage van onderzoeksbureau Respons, dat jaarlijks de festivalbranche in kaart brengt.

In heel 2012 vonden er 708 festivals plaats, een jaar later 774; vijf keer zo veel als dertig jaar geleden. „De meeste groei zagen we het afgelopen jaar bij de kleine dancefestivals”, zegt Behage. Die gingen van 132 naar 168.

Discotheken sluiten

Het traditionele uitgaanscircuit heeft last van de festivalisering. De omzet in cafés en discotheken daalt al vijf jaar. Het aantal clubs is het afgelopen decennium van 394 gedaald naar 226.

In Nijmegen sluit discotheek The Matrixx volgend jaar haar deuren na dertien jaar. „We hebben besloten om met onze beste conceptavonden door te gaan in grotere clubs in binnen- en buitenland”, vertelt David Brons, mede-eigenaar. „Onze gewone uitgaansavonden deden het heel slecht. Daar kwam nog geen 500 man op af. Terwijl de conceptavonden en festivals die we organiseren vaak uitverkopen.”

De afgelopen drie jaar ging The Matrixx – capaciteit: 2.500 bezoekers – daarom al niet een meer open als er geen goed concept was, zegt Brons. De afgelopen vijf jaar bleven ze in de zomer drie maanden dicht.

Gelikte disco is uit

774 festivals

Trendwatcher Farid Tabarki ziet de laatste jaren onder jongeren een verschuiving van uitgaan in ‘fancy clubs’ naar festivals en uitgaansgelegenheden met een ‘Berlijn-achtige setting’, zoals leegstaande kantoorgebouwen. „Vroeger had je een handvol festivals en dat was het. Nu is het aanbod enorm. De clubs in de grote steden hebben het daardoor moeilijk. Het jongere uitgaanspubliek wil geen gelikte discotheek meer, maar een uitgaanservaring die wat avontuurlijker aanvoelt, geheimzinniger.”

Dat wil niet zeggen dat er geen markt meer zou zijn voor clubs en discotheken, meent Allon Kijl, mede-eigenaar van de Amsterdamse club ABE die vorig jaar opende. „Mensen gaan nog steeds graag naar een club, maar als de zomer aanbreekt dan merken we dat zeker aan ons bezoek”, zegt hij. „Vooral Amsterdam is tegenwoordig een grote festivalstad, dus in de zomermaanden komt het clubleven wat later op gang dan in de winter. Als er een groot festival is, dan hebben wij een rustiger avond.”

Alles is mainstream

Kim Stassar (33), die deze middag ook op Pitch rondloopt, vindt het jammer dat de „hardcore clubscene” zo uitgedund is. Uit verveling is hij op Pitch, maar de meeste festivals vindt hij „grote eenheidsworst”. „Het is vergeven van de studenten en corpsballen die zogenaamd alternatief zijn. Maar ondertussen is er geen echte subscene meer, alles is mainstream geworden. Ook de clubs van nu zijn allemaal zo braaf. Uitgebalanceerd en netjes.”

Vroeger ging Stassar naar de Hollywood in Eindhoven en de Zino in Tilburg. „Die laatste ging pas om zes uur ’s ochtends open. Daar gebeurde altijd wel wat, het was spannend. Waar is nou nog een club met een rauw randje, waar je nog gewoon op het toilet kunt neuken?”