Van Gaal heeft totale controle – tot aan de strafschoppenserie

Nederland speelde verdedigend zijn beste duel, maar de aanvallers maakten het verschil niet. Van Gaal had nu geen geheim noodscenario.

Louis van Gaal ging er tegen Argentinië tot in de laatste minuten van de verlenging vanuit dat Oranje wel zou scoren. Zoals Nederland onder zijn leiding vrijwel altijd wel een doelpunt maakte. Maar net als in de kwartfinales tegen Costa Rica moest na een 0-0 gelijkspel via strafschoppen een beslissing vallen. Een magisch plan ontbrak dit keer. Het was één reeks te veel. Voor Oranje rest de strijd om de derde en vierde plaats. Van Gaal ziet het niet als een troostfinale, maar als verplicht corvee waar niemand op zit te wachten. „Als je die ook verliest verlaat je het WK als een loser”, stelde Van Gaal. „Een derde plek is geen prijs. Alleen de wereldtitel telt.”

De bondscoach had het duel met de tweevoudig wereldkampioen om een plek in de WK-finale opnieuw tot in de finesses voorbereid. Het Nederlands elftal speelde in verdedigend opzicht de beste wedstrijd van het WK, maar dit keer waren het juist de topaanvallers Arjen Robben en Robin van Persie die aan banden lagen en het verschil niet konden maken. De aftocht van Van Persie in de 96ste minuut oogde treurig. De ‘eerste penaltynemer van Oranje’ moest vanaf de bank toezien hoe zijn WK als een nachtkaars uitging. Na afloop moest Van Persie na de dopingcontrole en ontliep daardoor vragen van de pers.

Van Gaal en Van Persie vormden lang een soort twee-eenheid bij Oranje, maar de spits van Manchester United verloor gaandeweg het toernooi door fletse optredens zijn status van de grote leider in het veld. Toen de bondscoach op zoek moest naar een andere speler die de verantwoordelijkheid op zich wilde nemen de eerste strafschop te nemen kreeg hij bij twee internationals een negatief antwoord. Ze hadden simpelweg het vertrouwen niet. De angst om te missen was groter, dan de wil om beslissend te zijn. Verdediger Ron Vlaar stemde – als beste man van het veld volgens Van Gaal – wel toe. En miste.

De controlfreak Van Gaal beet zich tegen de Argentijnen stuk op een reeks, die zijn elftal nu zo graag had voorkomen. Het Nederlands elftal speelde opnieuw volgens het inmiddels beproefde 5-3-2-systeem. De terugkeer van routinier Nigel de Jong was verrassend genoeg op tijd haalbaar geweest en hij bleek als controleur van groot belang voor het blok met vijf verdedigers. Zo bestond ‘de anti-Messi’ uit een oranje muur die steeds mee bewoog als de beste speler ter wereld aan de bal kwam. De verdediging speelde ‘on-Nederlands’ goed.

De wijze waarop Van Gaal het verdedigingstrio Stefan de Vrij, Ron Vlaar en Bruno Martins op het WK heeft laten functioneren was imponerend. Behalve Messi kregen andere topaanvallers als Ezequiel Lavezzi, Gonzalo Higuain en Kun Agüero tegen Nederland ook vrijwel geen kansen. Het ‘Hollandse catenaccio’ werkte verbluffend goed. Alleen Higuain – in de tweede helft – en de invallers Maxi Rodriguez en Rodrigo Palacio – in de slotfase van de verlenging – kregen mogelijkheden om te scoren. Het verleidde de Argentijnse bondscoach Alejandro Sabella ertoe na afloop te stellen dat zijn ploeg de beste kansen had gehad. Daarmee gaf hij zijn elftal te veel eer na een wedstrijd die volledig in balans was.

Het was wel de verdienste van Argentinië dat Arjen Robben en Robin van Persie werden geneutraliseerd. Sabella had voor de wedstrijd al aangekondigd dat zijn ploeg ‘het gevaar Robben’ af moest stoppen al voordat hij met de bal aan de voet op gang kon komen. Dat lukte vrijwel de hele avond. Alleen vlak voor het verstrijken van de reguliere speeltijd was Robben los, maar kon Javier Mascherano ingrijpen. Een schot van Dirk Kuijt in de tweede verlenging werd ge blokt door Martin Demichelis. Verder kwam Oranje niet.

‘Totale controle’, zo kan het tactische voetbal dat Nederland en Argentinië speelden misschien wel het beste genoemd worden. Beide landen vermaakten daarmee de 63.267 toeschouwers in de Arena van São Paulo en de honderden miljoenen televisiekijkers maar mondjesmaat. Maar daar was het beide bondscoaches ook niet om te doen geweest. „Ach, het interesseert me eigenlijk niet wat anderen van ons spel vinden, al is het mooi meegenomen als het positief is”, zo zei Van Gaal na afloop tijdens de persconferentie. „We wilden in alle wedstrijden minimaal één doelpunt meer maken dan de tegenstanders. In alle wedstrijden hebben we de meeste kansen gecreëerd. Vandaag kregen beide ploegen amper kansen.”

Van Gaal had tegen Costa Rica nog een geheim noodscenario achter de hand voor het geval dat Nederland niet zou scoren. Met het inbrengen van Tim Krul als ‘penaltykiller’ deelde hij vlak voor de strafschoppenserie een psychologische tik uit aan de tegenstander. Van Gaal was na 120 minuten echter door zijn drie wissels heen. Bruno Martins Indi haalde hij vanwege een gele kaart naar de kant, Nigel de Jong om te voorkomen dat hij weer geblesseerd zou raken en Van Persie omdat die ‘op’ was.

Met Jasper Cillessen in het doel en een derde keus als eerste strafschoppennemer begon Oranje dit keer met een psychologische achterstand aan de derde strafschoppenreeks in de WK-geschiedenis van Nederland. De Argentijnen straalden juist uit dat ze de strafschoppenserie als de ultieme kans zagen om zich voor eerst sinds 1990 voor de WK-finale te plaatsen. En die lieten ze zich door het aangeslagen Oranje niet afnemen.